Άρθρα μαρκαρισμένα ως: 'ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο'

H επιστροφή του Ερυθρού Αστέρα

  [5 Σχόλια]

6 Δεκεμβρίου 1978. Η Άρσεναλ υποδέχεται τον Ερυθρό Αστέρα για τον τρίτο γύρο του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ, έχοντας να ανατρέψει το εις βάρος της 1-0 του Βελιγραδίου. Ένα αποτέλεσμα που είχε διαμορφωθεί δύο εβδομάδες νωρίτερα, με το τέρμα του μέσου Ζβίζετιν Μπλαγκόσεβιτς. Οι «κανονιέρηδες» θα ανοίξουν το σκορ με τον χαρισματικό επιθετικό Άλαν Σάντερλαντ αλλά λίγο πριν δουν τον διαιτητή να σφυρίζει τη λήξη της αναμέτρησης, ο Ντούσαν Σάβιτς θα σκοράρει και θα στείλει τους Σέρβους στα προημιτελικά της διοργάνωσης -απέναντι στην Γουέστ Μπρομ- βυθίζοντας το κοινό του Χάιμπουρι στη θλίψη και τη σιωπή. Έπρεπε να περάσουν σχεδόν 30 χρόνια για να βρεθούν και πάλι οι δύο ομάδες αντιμέτωπες σε μια ευρωπαϊκή βραδιά, με συνδετικό κρίκο πλέον μόνο τον γιο του Ντούσαν Σάβιτς, μιας και ο Βούγιαντιν Σάβιτς αγωνίζεται ως στόπερ στον Ερυθρό Αστέρα, αν και δεν έχει καμία σχέση -ποδοσφαιρικά πάντα- με τον ντελικάτο πατέρα του. Το τέλος της σεζόν ’78-’79 είχε βρει τον Ερυθρό Αστέρα φιναλίστ απέναντι στη νικήτρια Γκλάντμπαχ, 23 χρόνια μετά την πρώτη φιναλίστ απ’ τη χώρα-σε κάποιο ευρωπαϊκό τελικό- Παρτιζάν που είχε ηττηθεί απ’ τη Ρεάλ Μαδρίτης.

Όταν η κληρωτίδα του φετινού Γιουρόπα Λιγκ έβγαλε το όνομα του Ερυθρού Αστέρα δίπλα σε αυτό της Άρσεναλ, για τον 8ο όμιλο, κάποιος καλομαθημένος φίλος των Λονδρέζων είχε «τουϊτάρει» μια φράση που είχε προκαλέσει -έστω και για λίγο- ένα μικρό χαμό στα social media. Η φράση ήταν η εξής: «Καταλαβαίνεις πως είσαι στο Γιουρόπα Λιγκ όταν βλέπεις το όνομα Crvena Zvezda δίπλα σε αυτό της ομάδα σου». Οι Σέρβοι ως γνωστόν δεν παίζουν με αυτά τα πράγματα και αμέσως πήραν θέση, βάζοντας για τα καλά στη δική του τον Άγγλο. «Η ομάδα μας έχει κατακτήσει κύπελλο Πρωταθλητριών. Η δική σου όχι». «Έχουμε βγάλει παίκτες που έχουν αγωνιστεί στα κορυφαία κλαμπ της Ευρώπης». «Έχουμε ένα σωρό εγχώριους τίτλους». Φυσικά έκλεισαν με το σήμα-κατατεθέν της ομάδας τους: «Έχουμε ένα απ’ τα πιο ατμοσφαιρικά γήπεδα σε ολόκληρο τον κόσμο και όχι ένα γήπεδο πιο ήσυχο κι από αίθουσα της Λυρικής Σκηνής».

Εννοείται πως κανένα απ΄όλα αυτά τα σχόλια δεν έκρυβε κάποια ψευδή πληροφορία ή μια δόση υπερβολής πλην του τελευταίου (τι όχι;). Φυσικά ο Άγγλος προσπάθησε να σώσει κάπως την κατάσταση και το ατυχές του σχόλιο, γράφοντας όμως με μια δόση ειρωνείας και φλεγματικού αγγλικού χιούμορ, πως δεν ευθύνεται αυτός που η ΟΥΕΦΑ γράφει Crvena Zvezda και όχι Red Star. «Εσείς είστε βρε παιδιά ο Ερυθρός Αστέρας; Που να το ξέρω; Αν και υπάρχει σε κάθε κράτος ένας Ερυθρός Αστέρας και μπερδεύομαι, εσάς σας ξέρω. Ζητώ ταπεινά συγνώμη». Δεν μεταφέρω τις βρισιές και τις απειλές που ακολούθησαν για ευνόητους λόγους. Οι «χούλιγκανς του πληκτρολογίου» άλλωστε είναι μια μάστιγα που κάνει «διεθνή καριέρα» και τη συναντάς παντού. Τα τελευταία χρόνια εννοείται κάνει μεγάλη καριέρα και στη δική μας χώρα, κυρίως κάτω από άρθρα μετά από αναμετρήσεις της Μπαρτσελόνα με την Ρεάλ Μαδρίτης και άρθρα για την «κόντρα» (που υπάρχει όμως μόνο σε νοσηρά μυαλά) του Διαμαντίδη με τον Σπανούλη, στο άθλημα του μπάσκετ.

O Σίνισα Μιχάιλοβιτς σε προπόνηση το ’90

Απ’ την εποχή που ο Ερυθρός Αστέρας, έχοντας ένα σωρό σπουδαίους ποδοσφαιριστές, κατακτούσε το Κύπελλο Πρωταθλητριών του 1991 απέναντι στη Μαρσέιγ έχουν αλλάξει -σχεδόν- τα πάντα στο Γιουγκοσλαβικό ποδόσφαιρο. Ο πόλεμος και η διάλυση εκείνης της ομάδας -όπως και όλων των σπουδαίων ομάδων της εποχής σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ και βόλλευ που είχαν οι Πλάβι σε συλλογικό επίπεδο- έφεραν και τον Ερυθρό Αστέρα σε πολύ δύσκολη κατάσταση. Υπήρξε περίοδος στα 90s που η ομάδα καλά-καλά δεν είχε γήπεδο να προπονηθεί και φυσικά τα χρέη που δημιουργήθηκαν και μεγάλωναν συνεχώς (χρέη που υπάρχουν ακόμα) έμπαιναν πάντα εμπόδιο στο να δημιουργηθεί ξανά μια σπουδαία ομάδα που θα έβαζε το όνομά της ψηλά και πάλι ακόμα και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως είχε μάθει δηλαδή όλους τους οπαδούς της. Σύμφωνα με έρευνες των τελευταίων τριών ετών, το χρέος των -σχεδόν- 50 εκατομμυρίων ευρώ που υπήρχε το 2015 έχει μειωθεί αισθητά μετά τις πωλήσεις νεαρών και άκρως ταλαντούχων παικτών που -ευτυχώς- βγάζει συνεχώς η ομάδα. Περιπτώσεις όπως αυτή του Μάρκο Γρούγκιτς που πουλήθηκε στη Λίβερπουλ, του Λούκα Γιόβιτς που έφυγε για τη Μπενφίκα (και αγωνίζεται δανεικός στην Άιντραχτ) και φυσικά η περίπτωση των αδερφών Ίλιτς που πουλήθηκαν στην Σίτι για 5 εκατομμύρια λίρες είναι οι πιο γνωστές των τελευταίων ετών. Φυσικά θα ακολουθήσουν κι άλλες. Να είστε σίγουροι.

Από το 2013 -και αυτό είναι αρκετά σημαντικό- η ιστορική ομάδα του Βελιγραδίου δείχνει και πάλι να πατάει αρκετά γερά στα πόδια της, και αυτή τη στιγμή φαντάζει πιο ικανή από ποτέ να επιστρέψει τόσο στην κατάκτηση του Σερβικού πρωταθλήματος (όπως έκανε το 2014 και το 2016 δηλαδή) όσο και σε μια καλή Ευρωπαϊκή πορεία, ως μία ομάδα που όταν πέσει (γιατί θα πέσει), θα πέσει μετά από μεγάλη μάχη ακόμα και με τον δυσκολότερο αντίπαλο. Οι εποχές του 2014 με την ομάδα να αρνείται να συμμετάσχει στο Τσάμπιονς Λιγκ λόγω οικονομικών προβλημάτων φαντάζουν πλέον πολύ μακρινές και η τωρινή ομάδα -έχοντας τον «δικό μας» Βλάνταν Μιλόγεβιτς στο τιμόνι- δείχνει να σφύζει από ταλέντο, νιάτα και -το σημαντικότερο όλων αυτών- ποδοσφαιρική υγεία. Κάτι που φυσικά συμβαίνει και με τη μεγάλη της αντίπαλο, την Παρτιζάν.

Το παιχνίδι που έδειξε σε ολόκληρη την Ευρώπη πως ο Ερυθρός Αστέρας είναι και πάλι εδώ, μαζί μας, δεν ήταν άλλο από το ματς στην έδρα της Κολονίας για την 2η αγωνιστική του Γιουρόπα Λιγκ. Οι Σέρβοι έχοντας φέρει ισοπαλία με την Μπάτε Μπορίσοφ στο Ράικο Μίτιτς (ή Μαρακανά), γνώριζαν καλύτερα απ’ τον καθένα πως έπρεπε να πάρουν θετικό αποτέλεσμα στη Γερμανία, αν φυσικά ήθελαν να έχουν ελπίδες για πρόκριση στη νοκ-άουτ φάση, μιας και ακολουθούσαν τα διπλά παιχνίδια με το φαβορί του ομίλου, την Άρσεναλ. Το γκολ του Γκανέζου επιθετικού Ρίτσμοντ Μποακίε στο 30′ (ένα γκολ που έφερε στο μυαλό πολλών «κάτι από Ντιντιέ Ντρογκμπά») χάρισε το χρυσό τρίποντο και μαζί την σπίθα της ελπίδας για πρόκριση σε ένα λαό που ζει για το ποδόσφαιρο, έχει ζήσει μεγάλες διακρίσεις μέσα από αυτό (όπως έζησε, ζει και θα ζει και με το μπάσκετ) και το σημαντικότερο: Διψάει για να τις ξαναζήσει.

Το 0-1 απ’ την Άρσεναλ, την επόμενη αγωνιστική, με το γκολ-ποίημα του Ζιρού σίγησε το Βελιγράδι αλλά το αντρίκιο 0-0 στο Λονδίνο (έστω και αν οι Άγγλοι είχαν παραταχτεί με πολλές απουσίες βασικών παικτών) έδωσε και πάλι στον Ερυθρό Αστέρα το δικαίωμα να έχει την πρόκριση στα δικά του χέρια. Και μόνο. Και αυτό ήταν το σημαντικότερο. Αυτή τη στιγμή η Άρσεναλ είναι πρώτη στον όμιλο με 10 βαθμούς. Ακολουθεί ο Ερυθρός Αστέρας με 5 στο +1 από την Μπάτε, με την Κολονία τελευταία στους 3 βαθμούς. Τα πράγματα είναι απλά. Αν η ομάδα του Βελιγραδίου κερδίσει την Μπάτε στην έδρα της για την 5η αγωνιστική, λογικά θα πάρει και την πρόκριση. Πάντως ακόμα και αν χάσει (και η Άρσεναλ ηττηθεί στη Γερμανία) θα έχει και πάλι ελπίδες πρόκρισης την τελευταία αγωνιστική με νίκη επί της Κολονίας, αν φυσικά η Άρσεναλ κάνει το καθήκον της και κερδίσει την Μπάτε εντός. Αυτό το τελευταίο πάντως -και μετά τη διαμάχη του φίλου της Άρσεναλ με τους Σέρβους στο twitter- δεν ξέρω κατά πόσο θα το θέλουν αρκετοί φίλοι των «κανονιέρηδων».

Η ουσία -για να κλείσω το θέμα- είναι πως ο Ερυθρός Αστέρας έχει επιστρέψει στο ευρωπαϊκό στερέωμα έχοντας δουλέψει σε τεράστιο βαθμό τις ακαδημίες του και βγάζοντας σπουδαία ταλέντα από τα σπλάχνα του. Ταλέντα που παίζουν γι’ αυτόν. ‘Οπως ο εξτρέμ Σλάβολιουμπ Σρένιτς. Αλίευσε παίκτες που δεν βρήκαν χώρο σε μεγάλες ομάδες και τους αγόρασε φθηνά. Όπως ο Μποακίε. Ένας παίκτης που δεν πίστεψε ποτέ η Γιουβέντους. Και φυσικά κατάφερε να βρει και να κλείσει εξαιρετικές περιπτώσεις δανεικών. ‘Οπως ο Μπάμπιτς της Ρεάλ Σοσιεδάδ. Απ’ τα πιο σημαντικά επίσης είναι η αλλαγή νοοτροπίας -δείχνοντας με τον καλύτερο τρόπο την κόκκινη κάρτα στη μερίδα των ακροδεξιών της οπαδών που δυστυχώς υπάρχει- βάζοντας αρχηγό τον Ολλανδό, σκούρου δέρματος, Μίτσελ Ντόναλντ. Έναν παίκτη που βγήκε από την φημισμένη ακαδημία του Άγιαξ και «καλπάζει» στο χώρο της μεσαίας γραμμής της ομάδας ως ο απόλυτος ηγέτης και ισορροπιστής αυτής. Όλα αυτά -στα δικά μου τουλάχιστον μάτια- δείχνουν μια ομάδα-μοντέλο. Μια ομάδα που καταφέρνει με δουλειά, αλλά και γνώση των ανθρώπων που έχουν διοικητικά πόστα σε αυτή, να υπερνικά τις όποιες αδυναμίες έχει (αγωνιστικές και οικονομικές) και καταφέρνει  να κοιτά στα μάτια, ακόμα και τους πιο υπερόπτες ποδοσφαιριστές (αλλά και οπαδούς) διαφημισμένων και «καλογυαλισμένων» πρωταθλημάτων, όπως η Πρέμιερ Λιγκ και η Μπουντεσλίγκα.

Το τέλος της κυριαρχίας των Ούγγρων και η «κατάρα» του Γουάνκντορφ

  [3 Σχόλια]

 

Στις 29 Οκτωβρίου του 1956 η Ουγγρική Χόνβεντ, έχοντας στο τιμόνι τον τεράστιο Ζένο Κάλμαρ, ταξίδεψε στην Βασκωνία για να αγωνιστεί με την Αθλέτικ Μπιλμπάο, για τη φάση των «16» του Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Οι Ούγγροι έσφυζαν από ταλέντο. Επίσης είχαν την τύχη να διαθέτουν τρεις εκ των κορυφαίων ποδοσφαιριστών της εποχής. Μιας εποχής γεμάτης από πραγματικά ντελικάτους ποδοσφαιριστές, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης όπου υπήρχε ποδόσφαιρο. Σε εκείνη την Χόνβεντ -κρατηθείτε- υπήρχαν, και συνεργάζονταν αρμονικά, ο Σάντορ Κόσιτς, ο Ζόλταν Κζίμπορ και ο Φέρεντς Πούσκας. Εννοείται, πως ήταν το μεγάλο φαβορί απέναντι στους Βάσκους, όπως και απέναντι στις περισσότερες ομάδες που υπήρχαν στην διοργάνωση. Πέντε μέρες μετά το ταξίδι, σοβιετικά τανκς εισέβαλαν στην Βουδαπέστη για να διαλύσουν την Ουγγρική Επανάσταση. Την αντισοβιετική εξέγερση δηλαδή που είχε ξεκινήσει λίγες μέρες νωρίτερα και είχε ως στόχο την κυβέρνηση της Ουγγαρίας. Τα νέα έφτασαν στο ξενοδοχείο που είχε καταλύσει η Ουγγρική αποστολή πολύ γρήγορα και -όπως ήταν λογικό- δεν χαροποίησαν κανένα μέλος της αποστολής και δεν άφησαν ανεπηρέαστο κανένα ποδοσφαιριστή, με την αναμέτρηση να περνάει σε δεύτερη μοίρα. Όλοι ρωτούσαν αγχωμένοι τι ακριβώς συμβαίνει και αν οι άνθρωποί τους είναι καλά. Αυτή άλλωστε ήταν και η λογική αντίδραση.

Σχεδόν ένα μήνα αργότερα η Χόνβεντ αγωνίστηκε στο Σαν Μαμές και ηττήθηκε με 3-2, με τα τρία μεγάλα αστέρια της να μην θέλουν να επιστρέψουν στην Ουγγαρία και να σκέφτονται ακόμα και να μην αγωνιστούν στη ρεβάνς, μετά τις συνθήκες χάους που είχαν προηγηθεί. Τελικά μετά από πολλές διαπραγματεύσεις, το δεύτερο παιχνίδι (που ήταν στον αέρα), και δεν μπορούσε να γίνει στην Ουγγαρία, έγινε στο Χέιζελ των Βρυξελλών, με τις δύο ομάδες να μένουν στο 3-3 και την Αθλέτικ να παίρνει την πρόκριση. Ο αποκλεισμός αυτός ήταν -ουσιαστικά- και το τέλος της Ουγγρικής κυριαρχίας στο ποδόσφαιρο. Ένα τέλος που ήρθε ξεκάθαρα μέσα από εξωαγωνιστικούς/πολιτικούς παράγοντες. Ακόμα ένα «έργο» λυπηρό (και χιλιοπαιγμένο) κατά του αθλήματος του ποδοσφαίρου (και όχι μόνο).

Σε μια αρκετά δύσκολη περίοδο για την Ουγγαρία και με όλο τον ποδοσφαιρικό κόσμο να βρίσκεται στα πόδια τους, φάνταζε λογικό -οι Ούγγροι σούπερ σταρ- να θέλουν να αφήσουν τη χώρα τους για άλλες, κορυφαίες ομάδες, του εξωτερικού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως  επί Σοβιετικής Ένωσης οι αθλητές δεν είχαν δικαίωμα εξόδου απ’ τη χώρα. Οι αθλητές θεωρούνταν «ερασιτέχνες», δεν είχαν μισθό απ’ την ομάδα τους (παρά μόνο κλειστό «συμβόλαιο» μαζί της) και έπαιρναν τα χρήματα που τους αναλογούσαν, ως στρατιωτικοί. Εννοείται πως οι περισσότεροι δεν είχαν πατήσει ποτέ το πόδι τους σε κάποιο γραφείο στρατιωτικής υπηρεσίας. Ουσιαστικά, για να αγωνιστεί κάποιος σε άλλη χώρα έπρεπε να γίνει πρόσφυγας (και «προδότης»). Οι τρεις ποδοσφαιριστές βρήκαν εν τέλει καταφύγιο στην Ισπανία, εκεί δηλαδή που είχε βρει πρώτος «στέγη», ως πρόσφυγας, ο σπουδαίος Λάσλο Κουμπάλα το 1949, αρνούμενος να μείνει άλλο στην Σταλινική Ουγγαρία, χάνοντας έτσι το δικαίωμα να αγωνίζεται με τα χρώματα της χώρας του (ο Κουμπάλα αγωνίστηκε τόσο με τα χρώματα της Ισπανίας όσο και με αυτά της Καταλωνίας σε μια περίοδο που οι μνήμες απ’ τον Ισπανικό εμφύλιο ήταν ακόμα νωπές και οι «πληγές» δεν είχαν κλείσει – όχι ότι έκλεισαν και ποτέ βέβαια). Ο Κόσιτς και ο Κζίμπορ έγιναν συμπαίκτες του Κουμπάλα (και επαγγελματίες ποδοσφαιριστές) στην Μπαρτσελόνα το ’58 (μετά από απραξία σχεδόν ενός έτους), συνθέτοντας μια μαγική τριπλέτα, απ’ τις κορυφαίες που έχει δει το Καμπ Νου, με τον Πούσκας να γίνεται τελικά κάτοικος Μαδρίτης. Εκεί δηλαδή που συνάντησε τον Αλφρέδο Ντι Στέφανο και την -σχεδόν- ανίκητη Ρεάλ Μαδρίτης, των πέντε σερί Πρωταθλημάτων Ευρώπης.

Η Ουγγαρία -με τον Γκούσταφ Σέμπες στο τιμόνι- είχε κατακτήσει το χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο στο Ελσίνκι το 1952 επικρατώντας με 2-0 των Γιουγκοσλάβων, ένα χρόνο αργότερα την πρώτη θέση στο πρωτάθλημα κεντρικής Ευρώπης (ανάμεσα σε χώρες όπως η Ιταλία, η Τσεχοσλοβακία, η Πολωνία, η Ελβετία και η Γιουγκοσλαβία) και φυσικά είχε φτάσει στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου το ’54, τρέχοντας ένα αήττητο σερί 32 αγώνων, πριν η Γερμανία υπογράψει το «Θαύμα της Βέρνης» στο στάδιο Γουάνκντορφ στις 4 Ιουλίου. Η Ουγγαρία εκείνης της περιόδου ήταν η κορυφαία ομάδα και πήγε το ποδόσφαιρο πολλά βήματα μπροστά, χαρίζοντας απίστευτες ποδοσφαιρικές συγκινήσεις σε όλα τα γήπεδα της Ευρώπης. Η ομάδα που είχε διαλύσει τους ανίκητους -ως τότε Άγγλους- στο Γουέμπλεϊ, η ομάδα που είχε διαλύσει τους Σκοτσέζους μπροστά σε 160.000 κόσμο. Η ομάδα που δεν μπορούσαν να κερδίσουν ούτε οι τέλειοι Σοβιετικοί εκείνων των ετών. Μια ομάδα πολύ μπροστά απ΄την εποχή της, με παίκτες σπάνιας ποδοσφαιρικής ποιότητας. Μια ομάδα που όσα χρόνια και αν περάσουν πάντα θα μνημονεύεται -και θα συγκαταλέγεται- σε αυτές που άλλαξαν το παιχνίδι και έδειξε σε όλους πως πρέπει να παίζεται το ποδόσφαιρο. Πως πρέπει να παίζεται το σωστό ποδόσφαιρο.

                              O Zόλταν Κζίμπορ απέναντι στους Γερμανούς

Δύο μήνες μετά τον χαμένο τελικό από τους Γερμανούς για τον τελικό του Μουντιάλ η Ουγγαρία ξεκίνησε να δίνει και πάλι αγώνες. Το μεγαλύτερο επιθετικό όπλο (και ένα απ’ τα μεγάλα αστέρια της ομάδας) δεν ήταν άλλος από τον Σάντορ Κόσιτς. Ο Κόσιτς είχε κερδίσει το βραβείο του πρώτου σκόρερ του Παγκοσμίου Κυπέλλου του ’54, σκοράροντας 11 τέρματα, μάλιστα στα πρώτα 10 παιχνίδια που έδωσε η Ουγγαρία, μετά την ήττα απ’ τους Γερμανούς, πρόλαβε να ματώσει τα δίχτυα 16 φορές. Για την ιστορία, από το 1948 μέχρι το 1956 που φόρεσε την φανέλα της εθνικής Ουγγαρίας, πρόλαβε να σκοράρει 75 τέρματα σε 69 παιχνίδια, κάτι που εννοείται αποτελεί και ρεκόρ σε ποσοστό γκολ ανά συμμετοχή σε διοργανώσεις της ΦΙΦΑ. Με την φανέλα των «μπλαουγκράνα» πρόλαβε να σκοράρει 42 γκολ σε 75 εμφανίσεις. Φυσικά το καλύτερο ρεκόρ είναι τα 153 γκολ σε 142 εμφανίσεις με τη φανέλα της Χόνβεντ. Όπως είναι εύκολο να καταλάβουμε, η υπόθεση-γκολ  ήταν  για τον Κόσιτς κάτι τόσο εύκολο όσο είναι για όλους εμάς να βάλουμε ένα ποτήρι νερό στην βρύση του σπιτιού μας. Ο Κόσιτς παρέα με τον Κζίμπορ και φυσικά τον «παλιό» Λάσλο Κουμπάλα συνέχισαν τα μαγικά τους -όχι με την φανέλα των Μαγυάρων- αλλά με αυτή της Μπαρτσελόνα, έχοντας βάλει ως μεγάλο στόχο την κατάκτηση του κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης, όπως έκανε δηλαδή ο άλλος σπουδαίος της πρώην παρέας, ο Πούσκας, με την φανέλα της Ρεάλ Μαδρίτης το 1959 και το 1960.

                                 Κουμπάλα και Πούσκας σε κλάσικο το 1960

Την σεζόν 1960-1961 η μοίρα τα έφερε έτσι ώστε Μπαρτσελόνα και Ρεάλ να τεθούν αντιμέτωπες για τους «16» του Πρωταθλητριών με τους «μπλαουγκράνα» να παίρνουν και την σπουδαία πρόκριση με συνολικό σκορ 4-3. H μεγάλη ώρα έδειχνε να είχε φτάσει για την Ουγγρική τριάδα της Μπάρτσα που λογάριαζε όμως δίχως έναν άλλο Ούγγρο και δίχως τα «φαντάσματα» του γηπέδου που είχε διεξαχθεί ο τελικός του 1954 κόντρα στους Γερμανούς. Η Μπαρτσελόνα πέρασε την Τσέχικη Σπαρτάκ Hradec στα προημιτελικά και το Αμβούργο στα ημιτελικά, φτάνοντας στον τελικό. Εκεί που θα αντιμετώπιζε δηλαδή την σπουδαία Μπενφίκα του Ούγγρου Μπέλα Γκούτμαν στο στάδιο Γουάνκντορφ της Βέρνης. Εκεί που ο Κόσιτς και ο Κζίμπορ είχαν γνωρίσει την πιο οδυνηρή ήττα της ζωής, τους εφτά χρόνια πριν. Το άγχος τεράστιο μιας και σε κάθε γωνία του γηπέδου έρχονταν οι μνήμες εκείνου του χαμένου τελικού. O Κόσιτς άνοιξε το σκορ στο 21′ με υπέροχη κεφαλιά και ο Κζίμπορ σκόραρε ένα απίστευτο γκολ εκτός περιοχής στο 75′, αλλά τελικά δεν μπόρεσαν να αποφύγουν την ήττα μιας και το επικό αυτογκόλ του τερματοφύλακα Άντονι Ράμαλετς έκανε  τρία τα γκολ για τους Πορτογάλους. Εκείνη τη μέρα ξεκίνησε και η ατυχία για τους Καταλανούς σε τελικούς, μια ατυχία που σταμάτησε 31 χρόνια μετά στο Γουέμπλεϊ. Στο τέλος της σεζόν ο Κουμπάλα και ο Κζίμπορ άφησαν την Μπαρτσελόνα (με τον Κόσιτς να ακολουθεί τέσσερα χρόνια αργότερα). Ένα χρόνο μετά -το 1967- και ο σπουδαίος Φέρεντς Πούσκας ανακοίνωσε την απόσυρσή του από την ενεργό δράση, βάζοντας ουσιαστικά τέλος σε μια σπουδαία περίοδο για το Ουγγρικό ποδόσφαιρο.

Ουδείς μπορεί να γνωρίζει τι θα είχε συμβεί αν δεν είχε διαλυθεί εκείνη η εθνική ομάδα και δεν είχαν σκορπίσει όλοι οι αστέρες της. Ίσως στο Μουντιάλ του 1958 να ήταν όλα διαφορετικά.  Ίσως η Χόνβεντ να είχε κατακτήσει ένα κύπελλο πρωταθλητριών (ίσως και παραπάνω), κανείς δεν ξέρει και κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά μιας και η ιστορία έχει ήδη καταγραφεί. Το μόνο σίγουρο είναι πως εκείνη η φουρνιά των Ούγγρων είναι μία ανάμεσα στις κορυφαίες που έχει γνωρίσει το παγκόσμιο ποδόσφαιρο και είναι σίγουρο πως, πολύ δύσκολα, μια τόσο μικρή χώρα θα ξαναβγάλει -μαζεμένους- τόσους πολλούς κορυφαίους ποδοσφαιριστές. Aπ’ την άλλη το Ουγγρικό ποδόσφαιρο δεν κατάφερε ποτέ ξανά να πρωταγωνιστήσει, μελαγχολώντας τους παλιούς (ρομαντικούς) φίλους του. Μια ποδοσφαιρική μελαγχολία σαν αυτή που προκαλούν -ασυναίσθητα- οι υπέροχες μελωδίες του Ούγγρου συνθέτη Μίχαλι Βιγκ στις ταινίες του Μπέλα Ταρρ. Δεν ξέρω πόσοι έχετε διαβάσει το βιβλίο «Η Μελαγχολία της Αντίστασης» του Λάσλο Κρασναχορκάι, μα μέσα στις σελίδες του μπορείτε να καταλάβετε (και να δείτε) πολλά για την Ουγγαρία εκείνων των ετών και να καταλάβετε πολλά και για την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που ζούσαν εκεί, εκείνα τα χρόνια. Φυσικά και οι ποδοσφαιριστές -τουλάχιστον εκείνα τα χρόνια- απλοί άνθρωποι ήταν κι αυτοί.

Η Σκιά του Θεού

  [8 Σχόλια]

Το κείμενο αυτό το γράφω μετά από διάφορες συζητήσεις και μετά από παράκληση του Γαργαντούα. Επειδή δεν ήταν απλώς η κουβέντα της εβδομάδας, αλλά λόγω ντόρου και χρημάτων, το ντίαλ του αιώνα, σίγουρα έχετε διαβάσει ένα τρισεκατομμύριο πράγματα για τη μεταγραφή του Νεϋμάρ από την Μπαρσελόνα στην Παρί Σεν Ζερμαίν. Επειδή το Σομπρέρο δεν είναι ειδησεογραφική σελίδα, εγώ – ως απεσταλμένος του σάιτ στη Βαρκελώνη – θα σας κάνω ένα ρεζουμέ του τι λεγόταν και γραφόταν όλες αυτές τις μέρες εδώ. Μαζί με την άποψή μου στο τέλος.

Ας ξεκινήσουμε από τη γαρνιτούρα. Πρώτος έμμεσος παράγοντας ήταν η διοίκηση της Μπάρσα. Έχω γράψει αρκετές φορές για το πόσο εξαρτημένη είναι η διοίκηση της Μπαρσελόνα από τους χορηγούς, από την εποχή Ρουσέλ και μετά. Αυτή τη φορά η χορηγοδουλεία (ας με συγχωρήσουν οι γκράμαρ νάζις) ξεπέρασε κάθε ρεκόρ. Επειδή το τουρ στις ΗΠΑ και τα φιλικά με τα άλλα τοπ μπραντς, ενός κλάσικο περιλαμβανομένου, είχαν την υπόσχεση του MSN, ο Νεϋμάρ όχι μόνο πήγε, αλλά έπαιξε και βασικός σε όλα, ακόμα και στο ματς με τη Ρεάλ Μαδρίτης, ενώ πρακτικά είχε χαιρετήσει. Μετά από εκεί πήγε στην Κίνα για διαφημιστικό της εθνικής Βραζιλίας, αλλά και της Μπαρσελόνα. Μετά ήρθε, χαιρέτησε και πήγε Παρίσι. Επίσης, μη την ικανότητα στις διαπραγματεύσεις που έχει επιδείξει το δίδυμο Μπαρτομέου-Ρομπέρτ, ευτυχώς που είπαν «τη ρήτρα ή τίποτα» διότι αλλιώς ο Νευμάρ θα είχε πάει στο Παρίσι για δύο μπριός, τρεις κις Λοραίν, κρουασάν για όλη την ομάδα, εισιτήρια στη Ντίσνεϋλαντ και 5-6 χιλιάρικα.

Ένας άλλος εξωτερικός παράγοντας ήταν ο μπαμπάς Νεϋμάρ και ό,τι φέρνει αυτός μαζί του, δηλαδή οι προσωπικοί χορηγοί του παίχτη. Αυτός βρισκόταν συνεχώς με τη διοίκηση της Μπαρσελόνα όλες αυτές τις μέρες της σαπουνόπερας. Δε συναντήθηκε ποτέ με κάποιον της Παρί. Στην παρουσίασή του στο Παρίσι ο Νεϋμάρ ζήτησε από τον πατέρα του να τον στηρίξει στην απόφασή του όπως έκανε πάντα στη ζωή του και ας είχε διαφορετική άποψη. Είναι λοιπόν εμφανές ότι παρά το μεγάλο του νέο συμβόλαιο ο Νεϋμάρ είχε την οικονομική του δραστηριότητα βασισμένη στο μπρέντ νέιμ «Μπαρσελόνα». Οι χορηγοί ξέρουν ότι η Ισπανία και η Μπάρσα είναι μία σκηνή που ισάξιά της είναι μόνο η Αγγλία. Η Μπαρσελόνα μαζί με ένα κλειστό άλλο κλαμπ 6-7 συλλόγων είναι τελικοί προορισμοί, αγωνιστικά και οικονομικά. Η οπαδική τους βάση, η εικόνα τους, η απήχησή τους, οι αντιπαλότητές τους, όλα είναι αλλιώς σε Αγγλία και Ισπανία. Μπορεί τα λεφτά που έδωσε η Παρί να προκαλούν ίλιγγο, όμως αυτό είναι το κομμάτι του συμβολαίου και μόνο. Και στις σύγχρονες εποχές που το ποδόσφαιρο κινείται με όρους βιομηχανίας θεάματος, σε αυτό το επίπεδο, το συμβόλαιο είναι το 20-25% ων συνολικών εσόδων ενός παίχτη. Τα πολλά λεφτά είναι αλλού.

Τελευταίος εξωτερικός παράγοντας είναι η Ισπανία και η Βαρκελώνη. Ο Νεϋμάρ όταν ήρθε στη Βαρκελώνη έφτασε φορτωμένος με ένα κάρο σκάνδαλα από τη Βραζιλία, σε διοικητικό και ποινικό επίπεδο για φοροδιαφυγή. Οι διοικούντες της Μπάρσα έμπλεξαν με τις εταιρίες μάνατζερ, πράγμα που κόστισε στο σύλλογο έναν πρόεδρο (Ρουσέλ) και έναν αντιπρόεδρο και προκάλεσε έκτακτες εκλογές. Οι υποθέσεις στη Βραζιλία έκλεισαν πριν περίπου δυο βδομάδες, με κάποιες απαλλαγές και κάποια πρόστιμα. Στη Βαρκελώνη όμως τρέχουν κανονικά. Η υπόθεση της μεταγραφής του ξανάνοιξε κατά του συλλόγου, πλέον με κατηγορούμενο και τον Μπαρτομέου. Η καταβολή της ρήτρας τους έγινε από το Κατάρ. Όχι από την Παρί. Αυτό για να τη σκαπουλάρουν οι Γάλλοι από το Οικονομικό Φερ Πλέι. Δηλαδή να το σκοτώσουν. Ο Νεϋμάρ φεύγει όπως ήρθε, τέσσερα χρόνια μετά. Με πολύ κουβέντα για τα λεφτά. Κυρίως για το σκιώδες κομμάτι των διαδρομών τους.

Και στο αγωνιστικό τώρα, γιατί να φύγει; Είναι σε τοπ κλαμπ, πρωταγωνιστής, μέλος της καλύτερης επιθετικής τριάδας της εποχής, ίσως και της ιστορίας του ποδοσφαίρου. Με τους άλλους δυο της τριάδας είναι φίλοι, κάνοντας παρέα συνεχώς εκτός γηπέδου. Οι υπόλοιποι συμπαίχτες του τον θέλουν στα αποδυτήρια για την ενέργεια που δίνει. Κάθε χρόνο διεκδικεί όλους τους τίτλους με αξιώσεις. Παίζει στην Ισπανία, που όπως αναφέραμε και παραπάνω, είναι τοπ προορισμός. Είναι διεκδικητής της Χρυσής Μπάλας. Τα χρήματα δεν ήταν θέμα στη Βαρκελώνη άλλωστε. Πέρυσι ανανέωσε και ήταν όλοι χαρούμενοι. Και να φύγει να πάει στη Γαλλία; Σε ένα πρωτάθλημα σαφώς κατώτερο; Με άλλους Βραζιλιάνους ναι, εντάξει, αλλά φτάνει; Από την ηλιόλουστη Βαρκελώνη όπου έχει τη θάλασσα δίπλα του, στο βροχερό Παρίσι; Εκτός αν ανακάλυψε ξαφνικά κάπου μεταξύ μοντέλων και μπιτς πάρτυ τον Προυστ, τον ιμπρεσιονισμό και την όπερα. Που δεν τον κόβω για τέτοιο.

Γι’αυτό το κομμάτι της μεταγραφής έγινε μεγάλη κουβέντα, με αφορμή και το κείμενο του Σιντ Λοβ στην Γκάρντιαν. Εδώ αξίζει να πούμε ότι η ίδια κουβέντα γινόταν από πριν στην Ισπανία, με τους αθλητικογράφους των μεγάλων πολιτικών εφημερίδων (Σημείωση: Αναφέρομαι στις Ελ Παΐς, Εκ Κονφιδενθιάλ, Ελ Μούνδο και Λα Βανγουάρδια. Οι αθλητικές εφημερίδες είναι εξαιρετικά προεδροκεντρικές για να είναι αξιόπιστες) να λένε το ίδιο πράγμα: η νύχτα του 6-1 ήταν η ρωγμή. Η ανατροπή ήταν δική του. Αυτός το πίστεψε, αυτός το γύρισε, η φωτογραφία όμως που έκανε το γύρο του κόσμου την επόμενη στιγμή ήταν αυτή του Μέσσι στην εξέδρα να χτυπάει το σήμα του συλλόγου. Εκεί κατάλαβε ότι εδώ νούμερο 1 δε θα είναι ποτέ. Όχι όσο υπάρχει ο… κοντός. Και ο Νεϋμάρ είναι φιλόδοξος, πολύ φιλόδοξος. Είναι το 10 της Βραζιλίας. Αυτό από μόνο του είναι μπόνους.

Τώρα που η μεταγραφή ολοκληρώθηκε υπάρχει μια ακόμα σημείωση. «Ο Νεϋμάρ έδειχνε πως είναι ηγέτης κάθε φορά που έλειπε ο Μέσσι». Πιθανόν δεν είναι τυχαίο ότι οι φήμες για τη μεταγραφή και η όλη ιστορία ξεκίνησαν λίγο μετά την ανανέωση του Μέσσι. Για πολλά χρόνια ο Αργεντινός έλεγε ότι θα έπαιζε μέχρι το τελευταίο του Μουντιάλ στην Μπαρσελόνα και μετά θα γύριζε να κλείσει την καριέρα του στη Νιούελς. Ο Νεϋμάρ περίμενε προφανώς να δει αν αυτό θα ήταν το Μουντιάλ του 2018. Ένα χρόνο μπορούσε να περιμένει να γίνει ο διάδοχος στη Βαρκελώνη, πέντε χρόνια όχι. Τότε, εξ αποδείξεως έψαξε τη δική του ομάδα. Πήγε τελικά στην Παρί διότι η Παρί ήταν η μόνη που μπορούσε να πληρώσει τη ρήτρα του. Καμία Μάντσεστερ (από τις δυο) και καμία Τσέλσι. Η μόνη ήταν η Παρί. Δεν είναι Φίγκο όπως λένε κάποιοι εδώ. Δεν ψάχνει τίτλους που δε θα βρίσκει, δεν ψάχνει παραπάνω λεφτά. Καπετάνιος θέλει να γίνει. Όταν είχε έρθει, ο Γιόχαν Κρόιφ είχε πει: «Δεν χωράνε δύο καπετάνιοι στο ίδιο καράβι. Αγοράζοντας τον Νεϋμάρ, πρέπει να πωληθεί ο Μέσσι». Για άλλη μια φορά ο πατριάρχης είχε δει στο μέλλον.

Ο Νεϋμάρ ακολουθεί την αντίθετη πορεία από αυτή που έφερε στην κορυφή τον Ροναλντίνιο. Πλέον η κάθε επιτυχία ή αποτυχία θα είναι δική του. Μετά μπορεί να ξαναγυρίσει στη Βαρκελώνη, να αντικαταστήσει τον Κριστιάνο στη Μαδρίτη ή να πάει στην Αγγλία, αυτό δεν ενδιαφέρει κανέναν τώρα. Το μόνο για το οποίο κανείς δεν μπορεί να τον κατηγορήσει είναι ότι δεν είναι επαγγελματίας. Μέχρι τη μεταγραφή του ήταν άψογος στις υποχρεώσεις του με την Μπαρσελόνα, με μόνη εξαίρεση το πλάκωμα με τον Σεμέδο σε μία προπόνηση, που με την πίεση που είχε, προσωπικά μου φαίνεται λογικό. «Να της δώσω τους τίτλους που αξίζει» δήλωσε κατά την παρουσίαση του στο Παρίσι. Ξέρει που πήγε. Ξέρει πως θα είναι η ομάδα του Νεϋμάρ. Δε θα είναι κάποιο αρχικό σε αρκτικόλεξο. Δε θα είναι στη σκιά του «Θεού».

Η οργανωμένη αταξία του Mπορίς Αρκάντιεφ

  [Καθόλου σχόλια]

Το κείμενο που θα διαβάσετε παρακάτω δεν είναι δικό μου. Σερφάροντας στο διαδίκτυο, έπεσα τυχαία πάνω του και κυριολεκτικά με ρούφηξε λέξη προς λέξη. Ιστορικά η περίοδος που αναφέρεται είναι από τις πιο σημαντικές για την σύγχρονη ανθρωπότητα και -προσωπικά- λατρεύω να διαβάζω και να μαθαίνω γι’ αυτή. Κάπως έτσι, αποφάσισα να κάνω μια προσπάθεια να το μεταφράσω (προσθέτοντας και μερικά δικά μου -ελάχιστα- λόγια) γιατί θεώρησα πως αξίζει να διαβαστεί και από ανθρώπους που δεν θα έμπαιναν στον κόπο να το διαβάσουν στα αγγλικά, κι απ’ την άλλη σκέφτηκα πως θα ήταν πολύ καλό να υπάρχει κάπου. Ο τρόπος γραφής του είναι απολαυστικός και ελπίζω να κατάφερα, έστω και στο ελάχιστο, να σας μεταφέρω το νόημά του.

Στο μεσοδιάστημα των δύο Παγκοσμίων Πολέμων οι χώρες της Δύσης ήρθαν αντιμέτωπες με μία μεγάλη κρίση. Μία διπλή κρίση για την ακρίβεια. Από τη μία ήταν ο παγκόσμιος καπιταλισμός και από την άλλη η επιβίωση από την κοινοβουλευτική δημοκρατία. To μέλλον του υπάρχοντος κοινωνικοοικονομικού συστήματος -ξαφνικά- έδειχνε αβέβαιο και για πολλούς οικονομικούς αναλυτές φάνταζε ως απόλυτα μη βιώσιμο. Σε πολλά μέτωπα -πολιτικά, οικονομικά και επιστημονικά- μάλιστα φάνταζε ως ηττημένο. Η Ιταλία, η Γερμανία και η Ισπανία υπέκυψαν στο φασισμό. Μπροστά σε αυτή τη σκοτεινή απειλή που κατάπινε την Ευρώπη, η ΕΣΣΔ ανέλαβε αυτό που ίσως ήταν το πιο φιλόδοξο πρότζεκτ στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Το πρόγραμμα των πρώτων πέντε ετών (1928-1932). Ένα πρόγραμμα που μετέτρεψε τη Σοβιετική Ένωση σε υπερδύναμη.

Το 1918, εν μέσω του Εμφυλίου Πολέμου, o ποιητής Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι έγραψε το «Ανοικτό Γράμμα προς τους Εργάτες» (την περίοδο εκείνη ο Μαγιακόφσκι βρίσκονταν στη Μόσχα όπου δούλευε στο ρωσικό πρακτορείο τηλεγραφίας). Εκεί αναφέρει: «Οι φωτιές του πολέμου και της επανάστασης έχουν ρημάξει τόσο τις πόλεις μας όσο και τις ψυχές μας. Τα μεγαλειώδη παλάτια του χθες στέκονται σαν καμμένοι σκελετοί. Οι κατεστραμμένες πόλεις περιμένουν να ξαναχτιστούν. Σε εσάς που δέχεστε την κληρονομιά της Ρωσίας, σε εσάς που αύριο (όπως πιστεύω) θα γίνετε οι κυρίαρχοι όλου του κόσμου, θα κάνω μια ερώτηση: Με τι υλικά φαντάζεστε πως θα καλύψετε τις φωτιές του χθες και πως θα δημιουργήσετε ξανά το σήμερα;» Για τους μοντέρνους και αβάν-γκαρντ αρχιτέκτονες, το πελώριο μπάτζετ που είχαν να διαχειριστούν ήταν μια ευκαιρία να κατανοήσουν πλήρως το όραμά τους και να το υλοποιήσουν στο σύνολό του. Εν μέσω της επανάστασης, του οικονομικού μαρασμού, της πολιτικής αβεβαιότητας και της κατάρρευσης του παλιού κόσμου, οι μοντερνιστές ένιωθαν ότι είχε γίνει πραγματικότητα η μεγαλύτερή τους ευχή. Να φτιάξουν δηλαδή μια νέα κοινωνία από την αρχή, χτίζοντας από τις στάχτες. H ουτοπία δεν ήταν πια ουτοπία και το παραμύθι έδειχνε να γίνεται πραγματικότητα.

Την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου οι αβάν-γκαρντ καλλιτέχνες, όπως είναι λογικό, γνώρισαν περίοδο ακμής και στάθηκαν δίπλα στο λαό. Ο αρχιτέκτονας Νικολάι Κόλλι-για παράδειγμα, έφτιαξε ένα γλυπτό που απεικόνιζε μια κόκκινη σφήνα  να σπάει ένα άσπρο τούβλο. Με αυτό εννοείται συμβόλιζε τον επαναστατικό αγώνα. O Ελ Λισίτσκι απότισε φόρο τιμής για την δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ με μια δημιουργία που είχε διάφορα αιωρούμενα πολύγωνα μπροστά σε ένα κόκκινο κύκλο, επίσης σχεδίασε ένα πόστερ που στις μέρες μας είναι γνωστό με τον τίτλο «Νίκησε τους Λευκούς με την Κόκκινη Σφήνα» για τη νίκη των Μποσελβίκων. Ανάμεσα στο 1928 και το 1937 τα σπουδαιότερα αβάν-γκαρντ μυαλά του κόσμου συγκεντρώθηκαν στη Ρωσία για να δώσουν τα «φώτα» τους στη δημιουργία μιας νέας κοινωνίας. Μιας κοινωνίας που έδειχνε να αλλάζει ριζικά. Όλοι οι καλλιτέχνες της εποχής -και όχι μόνο- πίστευαν πως μέσα από αυτό το νέο περιβάλλον, μπορούσε να αναδυθεί ο νέος, ελεύθερος άνθρωπος (βλ. «Λογοτεχνία και Επανάσταση» του Λέων Τρότσκυ).

O νέος άνθρωπος/έργο του 1920

Την ίδια περίοδο, το ήδη δημοφιλές σπορ του ποδοσφαίρου, συνέχιζε να «μεγαλώνει» και σύντομα, παράλληλα με την αρχιτεκτονική και τη λογοτεχνία, έγινε ένας σημαντικός εκπρόσωπος της κουλτούρας της Σοβιετικής Ρωσίας. Το ποδόσφαιρο στην Τσαρική Ρωσία ήταν σημαντικά επηρεασμένο από το βρετανικό μοντέλο, και μετά την επανάσταση, με τη Σοβιετική Ένωση να βάζει φρένο σε καθετί ξένο, ήταν λογικό να μπει «φρένο» και στις ξενόφερτες τακτικές του ποδοσφαίρου. Εκείνα τα χρόνια όλος ο πλανήτης χρησιμοποιούσε το σύστημα WM του Χέρμπερτ Τσάπμαν και -εννοείται- και στην ΕΣΣΔ οι ομάδες  έπαιζαν με εκείνη την παραλλαγή του 2-3-5. Όλα αυτά άλλαξαν το 1937 όταν, με τον εμφύλιο να μαίνεται στην Ισπανία, η εθνική ομάδα της Βασκωνίας περιόδευσε στη Σοβιετική Ένωση για να βρει χρήματα (και να αποκτήσει εμπειρίες) κατά των φασιστικών δυνάμεων του Φράνκο. Οι Ρώσοι βρέθηκαν μπροστά σε μια τεράστια έκπληξη καθώς είδαν τις ομάδες τους να διαλύονται. Πρώτα ηττήθηκε η Λοκομοτίβ Μόσχας με 5-1, μετά ακολούθησε η ήττα με 2-1 της Δινάμο και τέλος η βαριά ήττα μιας ομάδας Ρώσων επίλεκτων με 7-4.

Εμπνευσμένοι από την περίφημη φράση του Μαγιακόφσκι «Οι δρόμοι πινέλα μας, οι πλατείες παλέτες μας» αρκετοί αβάν-γκαρντ Ρώσοι καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες απέρριψαν την ιδέα της Τέχνης ως κάτι αυτόνομο ενός οργανισμού για λίγους και θέλησαν να «χτίσουν» για κοινωνικούς σκοπούς, βάζοντας -ουσιαστικά- τις Τέχνες στην υπηρεσία της Επανάστασης. Ένας από τους πολλούς καλλιτέχνες που εμπνεύστηκαν από αυτή την κίνηση  (το νέο αυτό «ρεύμα» ονομάστηκε Κονστρουκτιβισμός) ήταν και ο Γερμανός θεατρικός συγγραφέας Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο οποίος για τη σχέση ποδοσφαίρου και επανάστασης κάποτε είχε πει: «Ρίχνουμε τις ελπίδες μας στο κοινό των αθλημάτων. Σε αυτό το αληθινό και τεράστιο «πιάτο» (εννοώντας το γήπεδο). Γεμάτο από 15.000 άντρες και γυναίκες κάθε Τάξης. Του πιο δίκαιου και έξυπνου κοινού στον κόσμο». Όλες οι Τέχνες έδειχναν να πηγαίνουν ολοένα και πιο μπροστά στη Σοβιετική Ένωση και το ποδόσφαιρο δεν μπορούσε να μην ακολουθήσει αυτή την πορεία. Για την ΕΣΣΔ πλέον ήταν ζήτημα τιμής και αυτά τα ποδοσφαιρικά αποτελέσματα είχαν ντροπιάσει τον σοβιετικό εγωισμό και την σοβιετική  κουλτούρα. Από την άλλη, το γεγονός πως έπαιζαν με ξένους αντιπάλους ήταν ο καλύτερος τρόπος για να μπει το σοβιετικό ποδόσφαιρο στον παγκόσμιο χάρτη, όχι όμως από την πλευρά των ηττημένων.

Η Σοβιετική κυβέρνηση δεν μπορούσε να δεχθεί τα ντροπιαστικά αποτελέσματα και άσκησε αμέσως έντονη πίεση στον προπονητή της Σπαρτάκ Μόσχας, Νικολάι Στάροστιν, για να σταματήσει αυτός ο εξευτελισμός και να έρθουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Όπως είναι εύκολο να γίνει αντιληπτό, η Σπαρτάκ ήταν -ίσως- η τελευταία ελπίδα ενός ολόκληρου λαού για να νιώσει δυνατός (και) μέσα από το ποδόσφαιρο. O Στάροστιν έριξε αμέσως βάρος στο ξεπερασμένο σύστημα των Σοβιετικών και έφερε την αλλαγή που χρειαζόταν για να έρθει η νίκη. Για να περιορίσει τον επιθετικό των Βάσκων, τον θρυλικό Ισίντρο Λανγκάρα, ο Στάροστιν έφερε τον κεντρικό του χαφ ανάμεσα στους δύο κεντρικούς αμυντικούς, η Σπαρτάκ είχε δοκιμάσει αυτή την τακτική (παραλλαγή) του WM σε μια περιοδεία στη Νορβηγία και την είχε επαναφέρει -επιτυχώς- μετά από μια ήττα από τη μεγάλη αντίπαλο Δινάμο, οπότε και δεν ήταν μεγάλο το ρίσκο. Τελικά η σκέψη του Στάροστιν έφερε αποτέλεσμα και μάλιστα πολύ γρήγορα μιας και οι Σοβιετικοί διέλυσαν τους Βάσκους με 6-2, με τον Λανγκάρα να είναι μετριότατος σε ολόκληρη την αναμέτρηση. Κάτι έδειχνε να αλλάζει.

Την ίδια περίοδο ο Μπορίς Αρκάντιεφ (παλιός μέσος της Μέταλουργκ Μόσχας) είχε αναλάβει τον πάγκο της Δινάμο Μόσχας το 1936 και, μετά την περιοδεία των Βάσκων, όπως και οι περισσότεροι Ρώσοι προπονητές μπήκε ξανά στη διαδικασία να δει το παιχνίδι από μια νέα οπτική, με μια διαφορετική και πιο σύγχρονη ματιά. Εντωμεταξύ η Σπαρτάκ είχε μάθει πολλά από εκείνη τη νίκη απέναντι στους Βάσκους και εκμεταλλευόμενη και την κακή κατάσταση της Δινάμο (που είχε βρεθεί στη μέση του βαθμολογικού πίνακα) τελικά κέρδισε το πρωτάθλημα του 1938. Ο επικεφαλής της μετέπειτα ΚGB -τότε πολιτικός και επικεφαλής του σοβιετικού μηχανισμού ασφαλείας- Λαβρέντι Μπέρια (και μέγας ευεργέτης της ομάδας εκείνα τα χρόνια) άρχισε να ασκεί πίεση στον Αρκάντιεφ, ζητώντας του, παράλληλα, θετικά  αποτελέσματα. Άμεσα. O Αρκάντιεφ αφού είδε πως δεν μπορούσε να βρει καλύτερους παίκτες, σε εκείνη τη φάση τουλάχιστον, αποφάσισε να ρίξει περισσότερο βάρος στην τακτική και το σύστημα της ομάδας. Κάπως έτσι επέλεξε να πατήσει πάνω στο WM, αλλά να το βελτιώσει όσο αυτό ήταν εφικτό.

Κάπως έτσι τον Φεβρουάριο του 1940 -στο Camp Gagry- άρχισε να δουλεύει με την ομάδα του ώρες ατελείωτες σε θέματα τακτικής και στον τρόπο που ήθελε οι παίκτες του να μάθουν να βλέπουν και να κατανοούν το παιχνίδι. Σύμφωνα με πολλούς παίκτες εκείνης της ομάδας μάλιστα, ήταν σαν να μάθαιναν ένα νέο σπορ. O Αρκάντιεφ είχε διακρίνει πως πολλές ομάδες είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούν παίκτες που -καθώς η ομάδα έκανε επίθεση, αυτοί στηριζόμενοι στα εξωπραγματικά τους αθλητικά προσόντα, άφηναν τη θέση τους και βοηθούσαν τους επιθετικούς, ασχέτως αν ήταν αμυντικοί ή μέσοι. Aυτοί οι παίκτες έβγαιναν εκτός συστήματος ομάδας, αλλά κατάφερναν να αναστατώσουν τις αμυντικές τακτικές του αντιπάλου καθώς οι αμυντικοί δεν ήξεραν πως να αντιδράσουν στα πολλά πρόσωπα που ανέβαιναν στην επίθεση, και παράλληλα οι επιθετικοί της ομάδας που είχε την μπάλα, έβλεπαν περισσότερα πρόσωπα για να πασάρουν. «Η επίθεση γέμιζε αλλά τι γίνονταν με την άμυνα» σκέφτηκε πολύ σωστά ο Αρκάντιεφ και  κάπως έτσι πήγε αυτή την τακτική ακόμα πιο μακριά.

Ο Αρκάντιεφ άλλαξε αγωνιστική φιλοσοφία και προσάρμοσε το νέο αυτό στυλ πάνω στις δικές του ιδέες. Παρότρυνε τους παίκτες του να βγαίνουν στην επίθεση όσο περισσότερο μπορούσαν, αλλά το ποδόσφαιρο που παρουσίαζε δεν ήταν αυτό που λέμε φύσιν επιθετικό μιας και ήθελε να προσέχει και τα μετόπισθεν. Και το κατάφερε. Το τέμπο ήταν χαμηλό στη μεγαλύτερη διάρκεια, με πολλές κοντινές πάσες (κάτι σαν το τίκι τάκα των ημερών μας), προσπαθώντας να ανοίξει υπομονετικά τις αντίπαλες άμυνες, και με τα ανεβάσματα των αμυντικών παικτών,  έψαχνε να βρει την κατάλληλη στιγμή -και το κενό- για να χτυπήσει τον αντίπαλο, πετυχαίνοντας γκολ. Φυσικά ο Τύπος της εποχής δεν άργησε να βρει όνομα γι’ αυτό το νέο στυλ παιχνιδιού και το όνομα που του έδωσε ήταν το πλέον χαρακτηριστικό.

Εκείνες λοιπόν τις μέρες του 1940 γεννήθηκε στη Ρωσία η Οργανωμένη Αταξία του Αρκάντιεφ. Οι περισσότεροι αντίπαλοι άρχισαν να παίζουν man to man τους παίκτες της Δινάμο και να κλείνονται όλο και περισσότερο στην άμυνά τους, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ο πανούργος Αρκάντιεφ έβρισκε ολοένα νέους τρόπους για να σπάει όλες τις αμυντικές -τις πολυπρόσωπες αμυντικές- τακτικές των αντιπάλων και είχε μετατρέψει την ομάδα του σε κυρίαρχο του παιχνιδιού. Ο δημοσιογράφος της Daily Expres, Φρανκ Μπάτλερ είχε γράψει για την Δινάμο του Αρκάντιεφ: «Ήταν ένα κινέζικο παζλ να προσπαθείς να ακολουθήσεις εκείνους τους παίκτες, Ήταν μία εδώ και μία εκεί σε πλήρη αρμονία, μα το καλύτερο απ’ όλα ήταν πως κανένας και ποτέ δεν έπεφτε πάνω στον άλλο». Τα σπουδαία αποτελέσματα ήρθαν αρκετά γρήγορα και η Δινάμο στέφθηκε πρωταθλήτρια με μόλις τέσσερις ήττες και +44 στη διαφορά τερμάτων.

Το 1943 ο Αρκάντιεφ ανέλαβε τις τύχες της CDKA (μετέπειτα TΣΣΚΑ Μόσχας) συνεχίζοντας να δουλεύει το σύστημά του και -εννοείται- να το βελτιώνει συνεχώς μέρα με τη μέρα. Ήταν ο πρώτος που «δημιούργησε» τον αμυντικό μέσο που έρχονταν ακριβώς μπροστά από την τριάδα της άμυνας για να δώσει τις απαιτούμενες βοήθειες και ο πρώτος που έφερε ένα εκ των δύο εσωτερικών επιθετικών (ανάλογα με το που ήταν η μπάλα) για να γεμίσει το κενό που άφηνε στο χώρο το βύθισμα του αμυντικού μέσου μπροστά από την άμυνα. Το σύστημα WM του Τσάπμαν είχε εξελιχθεί και είχε γίνει ένα ανίκητο 3-1-2-1-3 στα χέρια του Αρκάντιεφ. Οι ποδοσφαιρικοί αναλυτές της εποχής μάλιστα είχαν γράψει πως ο σπουδαίος προπονητής ήταν ο πρώτος που είχε εφαρμόσει την τετράδα της άμυνας σε πλήρη ευθεία. Ιστορικό και πρωτοποριακό γεγονός για την εποχή.

H επιρροή του Σοβιετικού αβάν-γκαρντ ήταν περισσότερο εμφανές στους κανόνες συμπεριφοράς των ομάδων του Αρκάντιεφ, απ΄όλες τις άλλες ομάδες. Οι παίκτες του μετά από κάθε παιχνίδι έγραφαν κριτική τόσο για τους συμπαίκτες τους όσο και για το άτομό τους, κάτι που τους βοηθούσε να καταλάβουν καλύτερα ο ένας τον άλλο και να αναπτυχθεί μεταξύ τους μια σχέση αγάπης, εκτός της κατανόησης και του σεβασμού. Ο Αρκάντιεφ ήθελε να προπονεί μια ομάδα με όλη τη σημασία της λέξης και όλοι ενωμένοι να δουλεύουν για το σύνολο. «Όλοι αμυνόμαστε-όλοι κάνουμε επίθεση». Αυτός ήταν ο βασικός κανόνας της στρατηγικής του, κάτι σαν το Σοβιετικό κίνημα της αβαντ-γκαρντ εκείνης της εποχής. Εργατικότητα και αποδοτικότητα. Μια ποδοσφαιρικά τέλεια κολεκτίβα.

Καθώς οι Σοβιετικοί μοντερνιστές και αρχιτέκτονες σχεδίαζαν και έχτιζαν σύμφωνα με τις αρχές της λειτουργικότητας, καθώς αυτή ήταν και η βασική ιδέα, ο Αρκάντιεφ εφάρμοζε αυτή την ιδέα στο γήπεδο του ποδοσφαίρου. Ο Άγγλος αρχιτέκτονας Αύγουστος Πουγκίν είχε δηλώσει πως «δεν πρέπει να χτίζονται κτίρια που δεν είναι βολικά και όμορφα» και ο Αρκάντιεφ συμπλήρωσε -ποδοσφαιρικά- αυτή τη φράση λέγοντας πως «ο κάθε παίκτης πρέπει να γνωρίζει ποδόσφαιρο (να είναι «όμορφος» δηλαδή) αλλά να παίζει και για την ομάδα («βολικός»). Για να καταλάβετε καλύτερα την ποδοσφαιρική κολεκτίβα του Αρκάντιεφ αρκεί μια φράση του όταν γνωστός δημοσιογράφος τον είχε ρωτήσει για τον σπουδαίο Άγγλο αρτίστα -και μετρ της ντρίμπλας- Σερ Στάνλεϊ Μάθιους και αν θα ήθελε να τον δει με τη φανέλα της ομάδα του. «Τα τεχνικά  χαρακτηριστικά του είναι απίστευτα αλλά εμείς βάζουμε το σύνολο πρώτα και μετά το άτομο. Δεν διαθέτουμε παίκτη με την τεχνική του αλλά αν τον είχαμε στην ομάδα μας, το σύνολό μας θα υπέφερε από αυτόν».

Τη δεκαετία του 1950 ο Γκούσταβ Σέμπες πάτησε πάνω και στις τακτικές του Αρκάντιεφ  για να φτιάξει την δική του εθνική Ουγγαρίας. Μια ομάδα που θεωρείται -καθόλου άδικα- ως η κορυφαία εκείνης της εποχής. Ο Τύπος βάφτισε εκείνο το πρωτοποριακό ποδόσφαιρο ως Σοσιαλιστικό και αυτός ο χαρακτηρισμός δεν ήταν καθόλου -μα καθόλου- υπερβολικός. Ο Σέμπες δεν είχε διαλέξει τους κορυφαίους παίκτες για να συνθέσει ένα άρτιο σύνολο, αλλά «αυτούς που πάνω τους μπορούσε να φτιάξει την καλύτερη ομάδα». Αυτή του η φράση έγινε πολλά χρόνια αργότερα το «ευαγγέλιο» του σπουδαίου Γιόχαν Κρόιφ, όταν δημιούργησε την δική του dream team στην Καταλωνία – «δώστε μου τον καλύτερο σε κάθε θέση και τότε θα έχω τις 11 καλύτερες μονάδες αλλά όχι την καλύτερη ομάδα» είχε πει ο «ιπτάμενος» Ολλανδός. Η Ουγγαρία έμεινε αήττητη για σχεδόν 5 χρόνια και στις 25 Νοεμβρίου του ’53 διέλυσε στο κατάμεστο Γουέμπλεϊ την Αγγλία με 6-3, βάζοντας ουσιαστικά τέλος στο «αρχαίο σύστημα» WM του Τσάπμαν που οι Άγγλοι χρησιμοποιούσαν για σχεδόν 20 χρόνια, νομίζοντας πως είναι οι κορυφαίοι στον πλανήτη, παίζοντας αποκλειστικά με τις υπόλοιπες ομάδες του Νησιού.

Μετά τον πόλεμο και την περιοδεία της Δινάμο στα γήπεδα της Αγγλίας, ο Μπράιν Λέστερ Γκλάνβιλ (συγγραφέας και ποδοσφαιρικός αρθρογράφος) έγραψε: «Από την αρχή ως το τέλος το ποδόσφαιρό τους ήταν τέλειο. Ένας θρίαμβος του Σοσιαλισμού κόντρα στον ατομικισμό. Η μπάλα δεν ήταν ποτέ στα πόδια ενός παίκτη αλλά άλλαζε πόδια σωστά και αρμονικά, από τον ένα στον άλλο. Αυτό ήταν χαρακτηριστικό των περισσότερων Σοβιετικών ομάδων εκείνες τις μέρες.» Όπως η αριστερή αβάν-γκαρντ έψαχνε να καταστρέψει όλη τη μπουρζουαζία και τις τέχνες που είχε γεννήσει η Φεουδαρχία, έτσι και οι Ρώσοι προπονητές χρησιμοποιούσαν παρόμοιες αρχές για να φέρουν μια νέα αίσθηση ελευθερίας απέναντι στις δογματικές ποδοσφαιρικές τακτικές του παρελθόντος, με το αποτέλεσμα να τους δικαιώνει. Το επόμενο μεγάλο βήμα για το ποδόσφαιρο ήρθε το 1965, όταν ένας πρώην επιθετικός ανέλαβε τις τύχες του Άγιαξ. Ήταν ένας Ολλανδός, φανερά επηρεασμένος από την Ουγγαρία του Σέμπες και το Φουτουριστικό ποδόσφαιρο του Λομπανόφσκι. To όνομά του ήταν Ρίνους Μίχελς.

Πηγή: Red Soccer του Shirsho Dasgupta

(Το κείμενο γράφτηκε υπό τους ήχους των Social Waste)

Φάας Βίλκες: O ατάλαντος ξυλουργός και η τέχνη του γκολ (και της ντρίμπλας)

  [3 Σχόλια]

Ολλανδία. Άμστερνταμ και Ρότερνταμ. Το περίφημο Coffee Shop «The Bulldog» και τα χιλιάδες ποδήλατα. Η περίφημη ντρίμπλα του Γιόχαν Κρόιφ κόντρα στη Σουηδία το ’74. Το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο των «Οράνιε» και του Αίαντα στα 70s. Ο Νέσκενς και ο Άρι Χάαν. Ο «δάσκαλος» Ρίνους Μίχελς και εκείνο το ασύλληπτο 4-3-3. Το γκολ του Φαν Μπάστεν κόντρα στους εξωπραγματικούς Σοβιετικούς του Λομπανόφσκι, το 1988. Ο Γκούλιτ, ο Ράικαρντ και ο Κούμαν. Ο Ντένις Μπέργκαμπ και ο Άριεν Ρόμπεν πολύ αργότερα. Το ποίημα «Στο Λιμάνι του Άμστερνταμ» του Ζακ Μπρελ που διασκεύασε και έκανε υπέροχο τραγούδι ο Ντέιβιντ Μπόουι και φυσικά ο Ρέμπραντ και ο Βαν Γκογκ με τους αριστουργηματικούς πίνακές τους. Κάτι ξεχνάμε όμως οι περισσότεροι -ή ίσως αγνοούμε- όταν μιλάμε για τη χώρα της τουλίπας και τα όμορφα πράγματα που αυτή μας χάρισε (ή αναφορές σε αυτή). Ποιο είναι αυτό; Μα φυσικά ο ποδοσφαιριστής Σέρφαας Βίλκες. Ένας από τους πρώτους μεγάλους αρτίστες που έβγαλε το ολλανδικό ποδόσφαιρο και που αποτέλεσε μαζί με τους Γκέριτ Κάιζερ, Μπεπ Μπάκχους και Γκέριτ Βρέκεν τα πρώτα εξαγώγιμα ποδοσφαιρικά «προϊόντα», σε μια εποχή που εκτός συνόρων κάθε χώρας έβγαιναν αποκλειστικά και μόνο οι κορυφαίοι, μιας και μιλάμε για τα τέλη του 1940.

O Βίλκες γεννήθηκε το 1923 στο Ρότερνταμ και πρωτοέπαιξε ποδόσφαιρο στην ομάδα της γεννέτειράς του, RFC Xerxes, υπογράφοντας μάλιστα το πρώτο του συμβόλαιο λίγο μετά αφότου έκλεισε τα 18 του έτη. Παράλληλα βοηθούσε τον πατέρα του στην οικογενειακή τους επιχείρηση. Ο πατέρας του «Φάας» -όπως ήταν το προσωνύμιο του νεαρού- ήταν ξυλουργός και με τον πόλεμο να μαίνεται σε ολόκληρο τον κόσμο (βρισκόμαστε άλλωστε στο 1941), αυτό που ήθελε από τον γιο του ήταν να τον δει όχι να πετυχαίνει στο ποδόσφαιρο αλλά απλά να επιβιώνει, προσπαθώντας να ζήσει αξιοπρεπώς. Η ζωή του νεαρού -ευτυχώς- δεν ήταν γραφτό να κυλήσει σε ένα ξυλουργείο (ταλέντο ξυλουργού άλλωστε ο Φάας δεν είχε) μα στα καλύτερα ποδοσφαιρικά γήπεδα της εποχής, με τον Βίλκες να φορτώνει τα αντίπαλα δίχτυα με δεκάδες γκολ και να ζαλίζει τους αντιπάλους αμυντικούς με τις περίτεχνες του ντρίμπλες. Ο Βίλκες σκόραρε το πρώτο του τέρμα στο ντεμπούτο του ως ποδοσφαιριστής, σε ένα 6-0 επί της Γκούντα εκτός έδρας, και πολύ σύντομα απέδειξε πως τα σύνορα της μικρής Ολλανδίας δεν ήταν ικανά να κρατήσουν το ποδοσφαιρικό του ταλέντο και την «ερωτική» σχέση που είχε συνάψει με τα αντίπαλα δίχτυα. Όλα αυτά φυσικά με το τέλος του πολέμου, όταν και ξεκίνησαν πάλι τα εθνικά πρωταθλήματα το 1945. Από το ’41 ως και το ’45 ως γνωστόν- δεν υπήρχαν επίσημοι αγώνες και πρωταθλήματα.

Παρέα με τους σπουδαίους αρτίστες, Αμπέλ Λένστρα και Κίις Ράιβερς, δημιούργησαν στο Ρότερνταμ αυτό που ονομάστηκε από τους δημοσιογράφους της εποχής ως «Η χρυσή επιθετική τριάδα». Μια «θανατηφόρα τριπλέτα» που στο μυαλό της υπήρχε μόνο ένα πράγμα: To γκολ. Τα τέρματα μπορεί να έπεφταν βροχή αλλά η ομάδα δεν μπορούσε να κάνει με τίποτα την υπέρβαση και να κατακτήσει το πρωτάθλημα, ούτε καν να το διεκδικήσει, και ήταν θέμα χρόνου οι τύχες των τριών αυτών σούπερ σταρ να χωρίσουν για άλλες πολιτείες (και χώρες). Παράλληλα ο Βίλκες ήταν και η αιχμή του δόρατος στην επίθεση της εθνικής Ολλανδίας. Στο ντεμπούτο του μάλιστα με το Λουξεμβούργο είχε σκοράρει τέσσερα τέρματα, στη νίκη με 6-2, και συνέχισε με χατ-τρικ απέναντι στο Βέλγιο. Αυτά τα δύο αποτελέσματα έστειλαν τους «Οράνιε» στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1948 στο Λονδίνο, εκεί που ολόκληρη η Ευρώπη -και ο κόσμος- έμαθε για τα καλά το όνομα του σπουδαίου επιθετικού από το Ρότερνταμ.

H Ολλανδία μπορεί να αποκλείστηκε από τη Βρετανία, μα τα τέρματα του κόντρα στους οικοδεσπότες αλλά και τους Ιρλανδούς τον βοήθησαν να φτιάξει για τα καλά τη φήμη του στο παγκόσμιο ποδοσφαιρικό στερέωμα. Ολόκληρος ο παγκόσμιος αθλητικός Τύπος μέσα σε λίγες μέρες είχε αρχίσει να ασχολείται με τον Ολλανδό επιθετικό. Εκείνο το παλικάρι με την απαράμιλλη τεχνική και το φονικό ένστικτο που «χόρευε» τις αντίπαλες άμυνες. Το χρυσό μετάλλιο κατέληξε στους Σουηδούς της «παρέας» Gre-No-Li ή αλλιώς τους Γκούναρ Γκρεν, Γκούναρ Γκρόναλ και Νιλς Λίντχολμ, το μαγικό τρίο της Μίλαν δηλαδή που λίγο αργότερα ο Βιλκες θα έβρισκε ως αντίπαλος, φορώντας τη φανέλα της συμπολίτισσας Ίντερ και χαρίζοντας στο κοινό του Μιλάνου μοναδικές ποδοσφαιρικές συγκινήσεις. Ο Ολλανδός βέβαια είχε αποδείξει πως ανήκε στην παγκόσμια ελίτ του ποδοσφαίρου, πανέτοιμος να κατακτήσει ό,τι του αναλογούσε και πολλά περισσότερα από αυτά.

Πολλές ομάδες του εξωτερικού άρχισαν αμέσως να δείχνουν ενδιαφέρον για τον Ολλανδό στράικερ, τον ερασιτέχνη Ολλανδό στράικερ για την ακρίβεια μιας και το ποδόσφαιρο στη χώρα του δεν είχε γίνει ακόμα επαγγελματικό, με πρώτη και καλύτερη την αγγλική Τσάρλτον -σε μια περίοδο που κατακτούσε και διεκδικούσε τίτλους- αλλά και ομάδες από την Ιταλία και την Ισπανία, μικρότερου πάντως βεληνεκούς. Ο Βίλκες τελικά έδωσε τα χέρια με την ομάδα του Μάαστριχτ, δίχως χρήματα παρά μόνο για ένα φορτηγό (!), που θα βοηθούσε την επιχείρηση του πατέρα του να μεγαλώσει. H ποδοσφαιρική ομοσπονδία της χώρας θεώρησε αυτή την μεταγραφή ως παράνομη μιας και υπήρξε χρηματικό όφελος για τον παίκτη και τιμώρησε τον διεθνή επιθετικό με ένα χρόνο εκτός ποδοσφαίρου για το εθνικό πρωτάθλημα και 5 χρόνια για τη φανέλα με το εθνόσημο. Ο Βίλκες τελικά δεν ολοκλήρωσε την μεταγραφή, επέστρεψε στην πρώην ομάδα του και απάντησε με μια απίστευτη σεζόν στους «επικριτές» του. Το γυαλί πάντως είχε ήδη ραγίσει και όλα έδειχναν πως εκείνη η σεζόν (βρισκόμαστε στο 1950) θα ήταν και η τελευταία του ως παίκτης στα γήπεδα της Ολλανδίας (την περίοδο της top φόρμας του).

Ο Ολλανδός τελικά έφυγε για την Ιταλία και το Μιλάνο για να γίνει παίκτης της Ίντερ. Εκεί παρέα με τον Ούγγρο Ίστβαν Νάιερς και τον Ιταλό Αμαντέο Αμαντέι συνέθεσαν μια νέα μαγική τριπλέτα, την απάντηση στην τριπλέτα της Μίλαν Gre-No-Li, ματώνοντας τα αντίπαλα δίχτυα κάθε Κυριακή. Δεν είναι τυχαίο πως στην πρώτη τους σεζόν, όλοι μαζί, σκόραραν 67 τέρματα αλλά δεν κατάφεραν να κερδίσουν το πρωτάθλημα, τερματίζοντας στο -1 από την πρώτη -και μεγάλη αντίπαλο- Μίλαν. Εκείνη τη σεζόν μάλιστα η Ίντερ είχε κάνει μια τεράστια νίκη με 6-5 επί της Μίλαν κι ας είχε βρεθεί να χάνει ακόμα και τρία γκολ διαφορά. Μπροστάρης σε εκείνη τη μυθική ανατροπή εννοείται ήταν ο Βίλκες. Το γεγονός πως δεν μπόρεσε να οδηγήσει την Ίντερ σε κάποιο τίτλο και ο σοβαρός τραυματισμός που είχε στο γόνατο την επόμενη σεζόν τον έστειλαν στην Τορίνο μπας και μπορέσει να ξαναβρεί τη φόρμα του. Δυστυχώς για τον ίδιο ένας νέος τραυματισμός τον έστειλε να δει -σχεδόν- ολόκληρη τη σεζόν 1952-1953 από την εξέδρα.

Έχοντας πατήσει τα 30 και με δύο σοβαρούς τραυματισμούς (σε μια περίοδο που αρκούσε ένας όχι και τόσο σοβαρός τραυματισμός για να βάλει φρένο σε μια καριέρα) δεν ήταν λίγοι αυτοί που θεωρούσαν πως οι καλές μέρες για τον Ολλανδό αρτίστα είχαν περάσει ανεπιστρεπτί. Όλοι φυσικά λογάριαζαν χωρίς τον ίδιο. Ο Βίλκες μίλησε με τη Βαλένθια, τα βρήκε, και τελικά μπήκε στο αεροπλάνο για να γίνει ο νέος ηγέτης των «νυχτερίδων». Τα χρόνια του στο Μεστάγια μάλιστα ήταν τόσο καλά που οι φίλοι του κλαμπ λένε ακόμα πως «Η Ρεάλ είχε τον Ντι Στέφανο, η Μπάρτσα τον Κουμπάλα και εμείς τον Φάας». Η τύχη πάντως τα έφερε έτσι ώστε ο Βίλκες να μην κατακτήσει ούτε με τη Βαλένθια κάποιο τίτλο και τελικά το ’56 να φύγει για τη Βένλο, στη γεννέτειρά του.

Οι καλές μέρες έδειχναν να ανήκουν σιγά-σιγά στο παρελθόν με τον παίκτη πάντως να συνεχίζει να παίζει με την εθνική της χώρας του μέχρι τα 38 του χρόνια κρατώντας μάλιστα το ρεκόρ του πρώτου σκόρερ (με 35 τέρματα) για σχεδόν 40 χρόνια, πριν το σπάσει ο Μπέργκαμπ το 1999 (από τότε ακολούθησε ο Κλάιφερτ με 40 τέρματα, ο Χούντελαρ με 42 και φυσικά ο Φαν Πέρσι με τα 50 του γκολ). To 1964, με τον Βίλκες στην τελευταία του σεζόν, έκανε ντεμπούτο για τον Άγιαξ ένα ψιλόλιγνο παιδάκι με λιγδιασμένο μαλλί και ένα αέρινο στυλ που έκανε τους πάντες να μην μπορούν να πάρουν τα μάτια τους από πάνω του. Ήταν 16 ετών και ο Φάας τον έχρισε αμέσως διάδοχό του όταν τον είδε να πατάει για πρώτη φορά χορτάρι και να ερωτοτρωπεί με τη μπάλα. Το παιδάκι φυσικά δεν ήταν άλλος από τον τεράστιο Γιόχαν Κρόιφ.

Το 1999 ο Κρόιφ διοργάνωσε ένα σπουδαίο παιχνίδι παλαιμάχων και -εννοείται- κάλεσε και τον Σέρβας Βίλκες: «Τον αγαπημένο μου παίκτη όταν ήμουν παιδάκι» όπως δήλωσε ο ίδιος συγκινημένος κατά την παρουσίαση των ομάδων. Αυτά τα λόγια του Κρόιφ περικλείουν όλη την αλήθεια για τον Βίλκες. Γιατί μπορεί η γενιά του Κρόιφ να πήγε το ποδόσφαιρο και ένα και δυο και δέκα βήματα μπροστά αλλά ο Φάας Βίλκες ήταν αυτός που άναψε πρώτος τη «φλόγα» για να ξεκινήσει το νέο ποδοσφαιρικό μοντέλο κυριαρχίας των Ολλανδών. Ο ίδιος φυσικά ταπεινός – μέχρι το 2006 που άφησε αυτόν εδώ τον κόσμο- συνήθιζε να λέει πως: «Δεν ξέρω αν ήμουν καλός ντριμπλέρ, φοβερός σκόρερ και ικανός ποδοσφαιριστής απλά όταν έβαζα ένα γκολ, ήταν ένα όμορφο γκολ». Αυτή του η δήλωση εννοείται συνεχίζει να εμπνέει τους Ολλανδούς και το «μοντέλο» τους, μέχρι τις μέρες μας και εννοείται θα συνεχίζει να εμπνέει.

  • H φωτογραφία που υπάρχει στην αρχή του κειμένου είναι από το κόμικ Kick Wilstra που ούτε λίγο, ούτε πολύ δείχνει το μέγεθος του Βίκελς στην τότε ποπ ποδοσφαιρική κουλτούρα και την επιρροή που αυτός είχε -και ασκούσε- στους νέους της εποχής. Το όνομα βγαίνει από τον Βίλκες (Wilkes) και τους Κικ Βίλστρα (Kick) και Άμπε Λένστρα (Lenstra).

Ο τελικός που κλόνισε μια δικτατορία

  [4 Σχόλια]

«Τι πρωτάθλημα μου λέτε; Αύριο γράφω γερμανικά!»: είμαστε στα 1967. Ο στρεσαρισμένος φοιτητής-ποδοσφαιριστής που αποπαίρνει τον δημοσιογράφο είναι ο Άρτουρ Ζόρζε, παίκτης τότε της Ακαντέμικα Κόιμπρα –αργότερα θα κάνει καριέρα στην Μπενφίκα, θα αφήσει ένα μουστάκι-φόρο τιμής στον Φρίντριχ Νίτσε, θα κερδίσει ευρωπαϊκό τίτλο ως προπονητής και, κυρίως, θα πραγματοποιήσει το όνειρό του, θα πάρει το πτυχίο της Γερμανικής Φιλολογίας.

Οι Πορτογάλοι προπονητές, σα να μην τους φτάνουν οι τίτλοι που κερδίζουν με χαρακτηριστική ευκολία, είναι και κουλτουριάρηδες. Έχουν πανεπιστημιακή μόρφωση, είναι γλωσσομαθείς, διαβάζουν φιλοσοφία, φιλοσοφούν οι ίδιοι ή, τέλος πάντων, αφήνουν φιλοσοφικά μουστάκια. Από πού έρχεται αυτή η παράδοση «πρώτοι στα μαθήματα-πρώτοι στον αγώνα» –ή «στους αγώνες», όπως θα δούμε στη συνέχεια;

22 Ιουνίου 1969. 70.000 θεατές στριμώχνονται στο Εστάδιο Νασιονάλ Ζαμόρ της Λισαβόνας για να παρακολουθήσουν τον τελικό του Κυπέλλου Πορτογαλίας. Οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν πως συμμετέχουν στη μεγαλύτερη πολιτική συγκέντρωση που έγινε στη ποτέ στη χώρα, μια διαδήλωση εναντίον του Εστάδο Νόβο, του δικτατορικού καθεστώτος που εγκαθίδρυσε ο Αντόνιο Σαλαζάρ το 1933.

Οι ομάδες που διεκδικούν το Κύπελλο; Από τη μια, το μεγάλο φαβορί, η δυο φορές πρωταθλήτρια Ευρώπης Μπενφίκα, η ομάδα που και την προηγούμενη χρονιά είχε φτάσει στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών –έχασε από τη Μάντσεστερ– με παίκτες σαν τον Αντόνιο Σιμόες, τον Μάριο Κολούνα και κυρίως τον μεγάλο Εουσέμπιο. Από την άλλη, η Ασοσιασάο Ακαντέμικα ντε Κόιμπρα, ή σκέτο Ακαντέμικα, η  ομάδα του συλλόγου φοιτητών του Πανεπιστημίου της Κόιμπρα. Ομάδα κυριολεκτικά φοιτητική: μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70, οι παίκτες της, φοιτητές ή μαθητές σχεδόν όλοι, εκμεταλλεύονται το ταλέντο τους στην μπάλα ώστε να έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους, οι οποίες συχνά τους ενδιαφέρουν περισσότερο. Είναι ερασιτέχνες, η αθλητική προετοιμασία τους δεν είναι συχνά η ιδανική αλλά το παιχνίδι τους, φανταζόμαστε, είναι πιο εγκεφαλικό. Το παρατσούκλι της ομάδας είναι Εστουντάντες (Φοιτητές), ενώ οι οπαδοί της είναι συνήθως συμφοιτητές των ποδοσφαιριστών.

Οι περισσότεροι παίκτες της ομάδας του τελικού του 1969 θα κάνουν καριέρα ως γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί. Αυτό δεν τους εμπόδισε να βγουν δεύτεροι στο πρωτάθλημα το 1967 –τη χρονιά που ο Άρτουρ Ζόρζε ανησυχούσε για τα γερμανικά– πίσω από την Μπενφίκα και μπροστά από την Πόρτο, ή να φτάσουν στα ημιτελικά του Κυπέλλου Κυπελλούχων το 1970. Ή, να φτάσουν, λοιπόν, στον τελικό Κυπέλλου του 1969 με πειστικές νίκες που συνοδεύτηκαν από πρωτοφανείς εκδηλώσεις διαμαρτυρίας. Είπαμε: πρώτοι στα μαθήματα κλπ.

Το Πανεπιστήμιο της Κόιμπρα είναι ένα από τα παλαιότερα στον κόσμο –ιδρύθηκε το 1290– κι εκεί ξεκίνησε την πολιτική και την ακαδημαϊκή του καριέρα ο δικτάτορας Σαλαζάρ. Το 1969, ο Σαλαζάρ έχει ήδη αποσυρθεί, μετά από ένα σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά η πολιτική του συνεχίζεται, μέσα κι έξω από τη χώρα. Πάνω από ένα εκατομμύριο Πορτογάλοι έχουν οδηγηθεί στη μετανάστευση από τις αρχές της δεκαετίας του ’60, όχι μόνο για να αναζητήσουν δουλειά αλλά και για να αποφύγουν τη στράτευση: απαιτούνται όλο και περισσότερα χρήματα, όλο και περισσότερος στρατός για να κατασταλεί ο ένοπλος απελευθερωτικός αγώνας στις αποικίες, την Ανγκόλα, τη Μοζαμβίκη, τη Γουινέα-Μπισάου.

Τον Απρίλιο του 1969, κι ενώ πληθαίνουν κάποιες διστακτικές αντιδράσεις ενάντια στον πόλεμο, ο πρόεδρος της χώρας, Αμέρικο Τομάς, πηγαίνει στην Κόιμπρα για να εγκαινιάσει μια καινούρια πτέρυγα του πανεπιστημίου. Ο Αλμπέρτο Μαρτίνς, πρόεδρος του συλλόγου των φοιτητών, ζητάει το λόγο μέσα στην κατάμεστη αίθουσα εκδηλώσεων. Δεν θα τον πάρει. Οι αντιδράσεις του κοινού είναι τέτοιες που η εκδήλωση διακόπτεται κι ο δικτάτορας φεύγει. Την ίδια νύχτα η αστυνομία συλλαμβάνει τον Μαρτίνς. Τις επόμενες μέρες, πάνω από διακόσιοι συμφοιτητές του έχουν την ίδια τύχη και πολλοί οδηγούνται κατευθείαν στα στρατόπεδα κι από κεί στις αποικίες για να πολεμήσουν. Οι φοιτητικές διαδηλώσεις καταστέλλονται με απίστευτη βία, οι τραυματίες είναι δεκάδες. «Η ατμόσφαιρα στην Κόιμπρα θύμιζε Σαϊγκόν». Ο σύλλογος των φοιτητών αποφασίζει στην γενική του συνέλευση αποχή από τις εξετάσεις. Η κυβέρνηση διατάζει τη διάλυση του συλλόγου. Και η μπάλα; Η μπάλα είναι ευκαιρία για να γίνει γνωστό σε όλη την Πορτογαλία αυτό που συμβαίνει στην Κόιμπρα.

Οι παίκτες της Ακαντέμικα εκμεταλλεύονται κάθε ευκαιρία για να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους προς τους φυλακισμένους ή απεργούς συμφοιτητές τους. Στα προημιτελικά του Κυπέλλου με τη Βιτόρια Γκιμαράες κρατούν ένα λεπτό σιγής πριν αρχίσει ο αγώνας –και πριν βάλουν πέντε γκολ. Στα ημιτελικά, απέναντι στη Σπόρτινγκ, δεν φορούν τις κανονικές, μαύρες εμφανίσεις τους, αλλά ολόλευκες και μαύρα περιβραχιόνια. «Το κάναμε για τη ζέστη, κανείς δεν φοράει μαύρα στην παραλία».

Κερδίζουν 2-1 αλλά οι εξηγήσεις τους δεν ικανοποιούν την Ομοσπονδία, η οποία βγάζει φιρμάνι ότι απαγορεύονται οι αυτοσχεδιασμοί στα χρώματα. Στη ρεβάνς, η Ακαντέμικα θα κερδίσει 1-0, χάρη στον πρώτο σκόρερ του πρωταθλήματος, Μανουέλ Αντόνιο, και θα προκριθεί. Στις μαύρες φανέλες των παικτών ένα αυτοκόλλητο σκεπάζει το έμβλημα της ομάδας.

Και έτσι φτάσαμε στο Ζαμόρ της Λισαβόνας, μπροστά στους 70.000 θεατές. Ανάμεσά τους δεν βρίσκεται ο πρώτος πολίτης της χώρας –αποφάσισε τελευταία στιγμή ότι θα ήταν πιο συνετό να μην απονείμει το έπαθλο με πιθανή υπόκρουση αποδοκιμαστικά σφυρίγματα. Για παρόμοιους λόγους δεν θα υπάρχει τηλεοπτική κάλυψη. Αντίθετα, εκατοντάδες αστυνομικοί βρίσκονται παντού. Γίνονται συλλήψεις ακόμη και λίγα λεπτά πριν αρχίσει το ματς, μπροστά στα έκπληκτα μάτια των ποδοσφαιριστών. Η ώρα πλησιάζει. Οι οπαδοί της Ακαντέμικα ξεδιπλώνουν πανό: «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο», «Περισσότερα σχολεία-Λιγότερη αστυνομία», «Παιδεία για τον λαό». Περνούν από χέρι σε χέρι, από θύρα σε θύρα με μεγάλη ταχύτητα, η αστυνομία τα κυνηγάει πάνω κάτω στις κερκίδες.

Οι ομάδες εμφανίζονται στον αγωνιστικό χώρο. Σιωπή, ανατριχίλα. Οι παίκτες της Ακαντέμικα μπαίνουν βαδίζοντας αργά, φορώντας ριχτή στους ώμους κι ανοιχτή μπροστά την παραδοσιακή μαύρη φοιτητική τήβεννο. «Μα γιατί πενθείτε;» ρωτάει ο ακραίος επιθετικός της Μπενφίκα, Αντόνιο Σιμόες, τον Μάριο Κάμπος. Η λογοκρισία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι τόσο αποτελεσματική που τα νέα της Κόιμπρα δεν έχουν φτάσει στην πρωτεύουσα.

Λίγο πριν, στα αποδυτήρια, ο προπονητής Φρανσίσκο Αντράντε είχε βρει τα λόγια που απαιτούσε η περίσταση: «Μπορούμε να γίνουμε αυτοί που άνοιξαν ένα παράθυρο όταν τα πάντα ήταν κλειστά». Μπόρεσαν;

Η ευθύνη είναι βαριά αλλά αντέχουν. Στο 81′ ο Μανουέλ Αντόνιο σκοράρει και φέρνει την Ακαντέμικα μια ανάσα από τον τίτλο –«Είχαμε σκεφτεί ότι αν κερδίζαμε θα καλούσαμε τον Αλμπέρτο Μαρτίνς να σηκώσει το κύπελλο μαζί μας», θα πει ο σκόρερ. Ο Σιμόες ισοφαρίζει στο 85′ και απομακρύνει αυτή την προοπτική. Στην παράταση ο Εουσέμπιο θα κάνει το 2-1 με κεφαλιά. Στο τέλος του αγώνα, οι παίκτες των δυο ομάδων κάνουν τον γύρο του θριάμβου μαζί.

Η Ακαντέμικα θα κερδίσει το Κύπελλο Πορτογαλίας το 2012 αλλά ο χαμένος τελικός του 1969 παραμένει το μεγαλύτερο τρόπαιο που κέρδισε ποτέ. Το παράθυρο που μισάνοιξαν οι φοιτητές και οι ποδοσφαιριστές της Κόιμπρα την άνοιξη του 1969, θα ανοίξει οριστικά πέντε χρόνια αργότερα, στις 25 Απριλίου 1974, όταν θα πέσει η δικτατορία.

* Το 2009, ο Ρικάρντο Αντούνες Μαρτίνς θα γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ για την εποποιία του 1969. Τίτλος του: Futebol de Causas.

Μοντέρνες Μεταγραφές

  [4 Σχόλια]

Επιστρέφω μετά από καιρό στο αγαπημένο μου θέμα που είναι οι χορηγοί και οι μανατζαραίοι. Αφορμή στάθηκαν κάτι δημοσιεύματα που φέρνουν ξανά και φέτος το καλοκαίρι ως στόχο των μισών κορυφαίων συλλόγων της Ευρώπης τον Ουσμάν Ντεμπελέ της Ντόρτμουντ. Ναι, της Ντόρτμουντ που κέρδισε όλους, μα όλους τους μεγάλους το περυσινό καλοκαίρι στη μεταγραφή του 18χρονου τότε (σε χρόνια Μάλι μετράμε) υπερταλέντου της Ρεν. Το πώς και γιατί κατέληξε ο παίχτης στο Γερμανικό βορρά και όχι στην Αγγλία, τη Μαδρίτη ή τη Βαρκελώνη είναι αντικείμενο δικαστικής διερεύνησης στη Γαλλία.

Η ιστορία του Ουσμάν Ντεμπελέ ξεκινάει το 2011 όταν και τον ανακαλύπτει στην πόλη Εβρέ της Νορμανδίας ο Μπαντού Σαμπαγκουέ, πρώην διεθνής με το Μάλι ποδοσφαιριστής. Ο Σαμπαγκουέ έχει κάτι κονέ με τις ακαδημίες της Ρέν, που βρίσκεται λίγο παραπέρα, αλλά ανήκει στη Βρετάνη και όχι στη Νορμανδία και τον πάει εκεί.

Τότε προπονητής των Ρενουά ήταν ο Φιλίπ Μοντανιέ που είχε πάρει με πάρα πολύ καλό μάτι τον ταλαντούχο νεαρό και ετοιμαζόταν να του προσφέρει θέση στην πρώτη ομάδα (όχι βασικού, αλλά στα 16 θα ήταν μεγάλο βήμα). Ο Μοντανιέ όμως έφυγε για τη Νότιγχαμ Φόρεστ και ο Ντεμπελέ περίμενε μάταια να κάνει το βήμα στην πρώτη ομάδα. Τότε ρώτησε το Σαμπαγκουέ αν θα μπορούσε να πάει να δοκιμαστεί στη Ρεντ Μπουλ Σάλτσμπουργκ, στης οποίας την ακαδημία βρισκόταν ο Νταγιό Ουπαμεκάνο, παιδικός του φίλος από το Εβρέ. Ο Σαμπαγκουέ προσέλαβε έναν διαπιστευμένο από τη Γαλλική Ομοσπονδία μάνατζερ για τις διαπραγματεύσεις αρχικά με τη Ρεν, τον Μαρσιάλ Κοτσιά. Στην ερώτηση και μόνο οι άνθρωποι της διοίκησης της Ρεν αντιδρούν άσχημα, καθότι έχουν καταλάβει τι παιχτούρα έχουν στις ακαδημίες τους. Μετά από αρκετούς μήνες διαπραγματεύσεων ο Ντεμπελέ υπογράφει τελικά επαγγελματικό συμβόλαιο, αλλά μπαίνει όρος από την πλευρά του παίχτη η ρήτρα να είναι στα €5Μ. Σύμφωνα με την Εκίπ, που ξεσκέπασε και το όλο σκηνικό, οι σχέσεις των δύο πλευρών ήταν τόσο κακές που το συμβόλαιο δεν υπογράφηκε στα γραφεία του συλλόγου, αλλά σε κεντρικό ξενοδοχείο της πόλης.

Ο μικρός αρχίζει να παίζει βασικός την σεζόν 2015/2016 και βγάζει μάτια. Δεν είναι ότι φτάνει τα 10 γκολ γρηγορότερα από τον Τιερί Ανρί, είναι όλο το πακέτο. Το πως ντριπλάρει, το πως πετάει τη μπάλα και φεύγει με τρίτη, η ευελιξία του, το ανάλαφρο πάτημα. Ξαφνικά γίνεται το «μάι πρέσιους» για όλους τους μεγάλους. Κάπου εκεί η Ρεν καταλαβαίνει ότι, εεε, χμ, €5Μ δεν είναι ακριβώς ο ορισμός του «πρέσιους» και αρχίζει τις Ρεννιές. Σπρώχνουν τον Γάλλο ατζέντη, που όμως είναι εγγεγραμμένος στο Μάλι, Μούσα Σισοκό (πόσοι τέτοιοι άραγε να υπάρχουν;) δίπλα στο μικρό για να του πιπιλίσει το μυαλό ότι πρέπει να υπογράψει νέο συμβόλαιο με τη Ρεν χωρίς ρήτρα. Μαζί του ο Σισοκό έχει τον Μάρκο Λιχστάινερ. Αν σας λέει κάτι το όνομα, είναι αδερφός του παίχτη της Γιούβε και τοπ ατζέντης στη Γερμανία. Βασική προϋπόθεση που του θέτουν είναι να τερματίσει το συμβόλαιο εκπροσώπησης που έχει με τους Σαμπαγκουέ και Κοτσιά.

             Με τον Σαμπαγκουέ και τη μαμά στο προπονητικό της Ρεν

Σύμφωνα με διασταυρωμένο ρεπορτάζ, τόσο της Εκίπ όσο και της Γκάρντιαν, αλλά επίσης και από τα στοιχεία της δικογραφίας της υπόθεσης που έχει φτάσει στη Γαλλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία, ακολουθεί μια σειρά από γεγονότα σε λογική ταινίας:

Στις 24/02/2016 ο Ντεμπελέ στέλνει μήνυμα σε συγγενείς τους που τους γράφει «Αν δεν πάω με τον Σισοκό και τον Μάρκο θα μου κόψουν τη μεταγραφή».

Δύο μέρες μετά, οι Σαμπαγκουέ και Κοτσιά λαμβάνουν ένα γράμμα υπογεγραμμένο από τον Ντεμπελέ που γράφει ότι ακυρώνεται η συμφωνία του Σεπτεμβρίου (2015) και ότι δεν είναι πια εκπρόσωποί του. Συνεχίζει όμως να έχει επαφές μαζί τους.

Από το Μάρτιο ως τον Ιούνιο έχει συναντηθεί ο παίχτης προσωπικά με τον Γιούργκεν Κλοπ, εκπροσώπους της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, της Μάντσεστερ Σίτυ, ενώ τον παρακολουθούν στενά τόσο η Άρσεναλ, όσο και η Μπάγερν, η Ρεάλ Μαδρίτης και η Μπαρσελόνα.

Φτάνει ο Ιούνιος και ο πρόεδρος της Ρεν Φρανσουά-Ανρί Πινόλτ συζητάει μόνο με τη Ντόρτμουντ. Εντελώς συμπτωματικά από το 2007 ο Πινόλτ είναι μέτοχος της Πούμα. Επίσης πάλι από καθαρή σύμπτωση, η Πούμα δε φτιάχνει μόνο τις φανέλες της Ντόρμουντ, αλλά είναι και μέτοχός της από το 2014.

Η Ντόρτμούντ καταθέτει ήδη πρώτη προσφορά €8Μ, πάνω από τη ρήτρα. Οι δύο ομάδες τα βρίσκουν τελικά στα €15Μ. Τρεις φορές τη ρήτρα, θα πείτε όχι άσχημα.

Ο Ντεμπελέ πάει να υπογράψει το συμβόλαιό του στη Γερμανία συνοδευόμενος από τον Κοτσιά (!). Ο Κοτσιά όμως ανακαλύπτει όταν παίρνει τα αντίγραφα από το Γερμανικό σύλλογο ότι το δικό του όνομα δεν αναφέρεται πουθενά, έτσι δεν μπορεί να πάρει καμία προμήθεια.

Επιστρέφοντας στη Γαλλία οι Σαμπαγκουέ και Κοτσιά κατέθεσαν μήνυση στη Γαλλική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου κατά των Σισοκό και Λιχστάινερ, διεκδικώντας €3Μ. Εν συντομία: αρχικά προτάθηκε διακανονισμός στα μισά από τους δεύτερους, οι πρώτοι δε δέχθηκαν και έληξε η εκδίκαση από την ΓΟΠ στα €2,4Μ.

Τώρα στην ακροαματική διαδικασία ακούστηκαν διάφορα μαγικά που περιμένει κανείς ν’ ακούσει σε λατινοαμερικάνικες μεταγραφές. Ότι η Ρεν υποσχέθηκε στον Ντεμπελέ να του δώσει του ίδιου τα €5Μ της ρήτρας αν υπέγραφε νέο συμβόλαιο χωρίς τέτοια (πράγμα το οποία είναι απολύτως παράνομο, τόσο από τους κανονισμούς της ΦΙΦΑ όσο και της ΟΥΕΦΑ). Ότι ο Σισοκό τρομοκρατούσε τον Ντεμπελέ (ο οποίος στην υπεράσπιση είπε ότι οι παλιοί εκπρόσωποι του ήταν για να τον πάνε μέχρι τη Ρεν και ότι ο καθένας πρέπει ν’ αναγνωρίζει τα όριά του). Ότι η Ρεν δεν άκουσε κανένα άλλο σύλλογο πλην της Ντόρτμουντ επειδή ήταν η μόνη διατεθειμένη να πληρώσει πάνω από τη ρήτρα (Σχόλιο δικό μου: και η Άρσεναλ έχει Πούμα φανέλες αλλά πιο πιθανό είναι να πείσεις τον Βενγκέρ να φύγει από την Άρσεναλ από το να δώσει για μεταγραφή παραπάνω λεφτά από όσο λέει μια ρήτρα).

Μέσα σε όλο αυτόν το χαμό ο Ντεμπελέ δεν έχει πει κουβέντα. Συνεχίζει να παίζει και να ανεβάζει την αξία του. Τελικά, το μόνο καλό που βγήκε από αυτό το αλισβερίσι συλλόγων, χορηγών και μανατζαρέων είναι ότι ένας νέος παίχτης πήγε σε μια ομάδα όπου παίζει βασικότατος και εξελίσσεται. Πράγμα που, με εξαίρεση ίσως τις Λίβερπουλ και Άρσεναλ, δε θα συνέβαινε πουθενά αλλού.

Η τελευταία προσπάθεια του Τόμας Ροζίτσκι

  [6 Σχόλια]

Σε κάθε γενιά ποδοσφαιριστών υπάρχουν κι αυτοί που τελικά δεν δικαίωσαν τις προσδοκίες του κόσμου, των προπονητών ή ακόμα και των διοικήσεων που ξόδεψαν χρήματα. Όταν συμβαίνει εξαιτίας έλλειψης μυαλού στο κρανίο, δεν ενοχλεί τόσο. Είναι θέμα του κάθε Αντριάνο π.χ. να καταστρέψει μια καριέρα που θα μπορούσε να είναι τεράστια. Όταν γίνεται εξαιτίας τραυματισμών όμως, ειδικά σε παίκτες που «μεγάλωσες» μαζί τους σε ενοχλεί αρκετά. Αν κάτσω να σκεφτώ θα βρω αρκετές τέτοιες περιπτώσεις, αλλά δυο ονόματα θα μου έρθουν σχεδόν αμέσως. Το ένα του πολυαγαπημένου Παμπλίτο Αϊμάρ. Το δεύτερο του Τόμας Ροζίτσκι.

Η αλήθεια είναι ότι είχα ξεχάσει πού βρίσκεται ο μικρός Μότσαρτ, μέχρι που διάβασα τον τίτλο μιας είδησης. «Χάνει το υπόλοιπο της σεζόν ο Ροτζίτσκι» έγραφε το άρθρο. Στα 36 του πλέον, ο Τσέχος γύρισε πίσω στην Σπάρτα Πράγας το καλοκαίρι που μας πέρασε. Εκεί που όλα ξεκίνησαν. Σύμφωνα με τα στατιστικά έχει αγωνιστεί μόλις 19 λεπτά περίπου, σε ένα ματς με την Μπλάντα Μπόλεσλαβ τον Σεπτέμβριο. Από τότε τίποτα. Αν διαβάσει κάποιος την λίστα τραυματισμών στην καριέρα του, είναι σαν να βλέπει φοιτητής ιατρικής το πρόγραμμα σπουδών της σχολής. Από τα πόδια και την κοιλιά, μέχρι τη σπασμένη μύτη και ασθένειες, ο Ροζίτσκι τα έχει περάσει όλα.

Ένας παίκτης με σπάνιο ταλέντο, που δεν φοβάται να μπει στα ζόρια και να κάνει το τάκλιν παρά τη σωματοδομή του, να βάλει τα πόδια του σε κόντρες, με φοβερό σουτ και ένα καλλιτεχνικό εξωτερικό, ένας αρτίστας που πάντα όταν έπαιζε (έστω και για αλλαγή γιατί είχε χάσει τη θέση του μετά από κάποιον ακόμα τραυματισμό) κολλούσα στην οθόνη για να δω τις limited edition εμφανίσεις του. Η καριέρα του δεν ήταν κακή. Κατέκτησε μία Μπουντεσλίγκα, πήρε κύπελλα στην Αγγλία με την Άρσεναλ, πάντα όμως υπήρχε αυτό το «αλλά», ότι η ποιότητά του θα τον έκανε ακόμα πιο σημαντικό και θα οδηγούσε σε παραπάνω τίτλους. Θα μπορούσε ίσως να είχε πάρει και ένα Euro, αλλά εκεί πέτυχε την Ελλάδα, θα μπορούσε να είχε κατακτήσει ένα ΟΥΕΦΑ, αλλά το έχασε στον τελικό. Τα ματς που έκανε σαν αριθμός δεν είναι λίγα, αλλά αν δει κάποιος τα συνολικά λεπτά θα καταλάβει αρκετά. Ειδικά την τελευταία περίπου δεκαετία στην Άρσεναλ. Δεν είναι τυχαίο ότι για πολύ κόσμο ο Ροζίτσκι είναι ακόμα συνυφασμένος με τη Ντόρτμουντ (και τον Κόλερ βεβαίως), παρ’ ότι έπαιξε τα μισά περίπου χρόνια εκεί από όσα έμεινε στο Λονδίνο. Έκανε σχεδόν τα ίδια ματς στο πρωτάθλημα της Γερμανίας με όσα έκανε στην Άρσεναλ.

Το καλοκαίρι όταν έμεινε ελεύθερος από την Άρσεναλ (και αποθεώθηκε από παίκτες και οπαδούς για τα όσα προσέφερε) πέρασε από το μυαλό του να τα παρατήσει. Ο ίδιος όμως έπαιρνε μηνύματα από τον κόσμο να συνεχίσει. «Δεν ήθελα να σταματήσω έτσι το ποδόσφαιρο. Εξαιτίας ενός τραυματισμού. Δεχόμουν μηνύματα από όλο τον κόσμο. Ένα αγοράκι από έναν καταυλισμό στη Συρία μου έγραψε ότι μια από τις λίγες ελπίδες που έχει είναι να με δει να αγωνίζομαι ξανά. Είδα την τεράστια σημασία που έχει το ποδόσφαιρο στις ζωές των ανθρώπων. Μου έδωσε κουράγιο να συνεχίσω. Έπαιξε ρόλο στην απόφασή μου και να μην τελειώσω την καριέρα μου καθισμένος σε έναν πάγκο».

Άνθρωπο που ξεκινάει το mix-tape του με Master of Puppets να τον αγαπάς

Τα χρόνια έχουν περάσει όμως, ο Ροζίτσκι συνεχίζει να ταλαιπωρείται, το κορμί δεν αντέχει. Με μόλις 19 λεπτά εξαιτίας των ενοχλήσεων και στα 36 προς τα 37, αποφάσισε να μπει στο μαρτύριο να κάνει εγχείριση στον αχίλλειο αντί να πει «τέλος, φτάνει τόσο». Αποφασισμένος να παίξει του χρόνου στην Σπάρτα, να προλάβει την αρχή της νέας σεζόν. Για τα λεφτά; Έχει ήδη αρκετά και το συμβόλαιό του στην Τσεχία δεν θα είναι λογικά τόσο μεγάλο. Για τη δόξα; Μόνο σε τοπικό επίπεδο. Μάλλον γιατί του αρέσει η μπάλα, είναι αυτό που ξέρει να κάνει, ξέρει να το κάνει όμορφα και το αγαπάει. Ο πιο νέος παίκτης στην εθνική Τσεχίας το 2000 και ο πιο μεγάλος το 2016, θέλει να γυρίσει. Ακόμα κι αν δεν το καταφέρει, ξέρει ότι θα έχει προσπαθήσει. Και παρ’ ότι είδαμε μόνο ψήγματα του ταλέντου του, δεν θα μπορούμε να τον κατηγορήσουμε ότι το έβαλε ποτέ κάτω.

«Είναι όπως κι η ζωή. Αν υπάρχει ελπίδα, πρέπει να παλεύεις. Θα δοκιμάσω ξανά.»

Ο Ντράγκαν Στόικοβιτς μπορούσε να ντριπλάρει τα πάντα (εκτός από την ατυχία του)

  [5 Σχόλια]

Είναι 30 Ιουνίου του 1990, βρισκόμαστε στη Φλωρεντία, Αργεντινή και Γιουγκοσλαβία διεκδικούν μια θέση στους ημιτελικούς του Παγκοσμίου Κυπέλλου και το παιχνίδι έχει φτάσει στα πέναλτι. Οι Αργεντινοί έχουν ήδη ευστοχήσει στην πρώτη τους προσπάθεια. Ο Ντράγκαν Στόικοβιτς είναι ο πρώτος Γιουγκοσλάβος που παίρνει θέση απέναντι στον Σέρχιο Γκοϊκοετσέα.

(Ο 25χρονος μέσος του Ερυθρού Αστέρα είναι μια από τις μεγαλύτερες αποκαλύψεις της διοργάνωσης. Έχει σκοράρει δυο φορές απέναντι στους Ισπανούς στους ’16’, έχει δώσει μια ασίστ στον πρώτο γύρο, έχει ‘μοιράσει σακούλες’ σε αρκετούς δύσμοιρους αμυντικούς και είναι το επίκεντρο όλων των επιθετικών προσπαθειών της χαρισματικής εκείνης ομάδας, που είχε ακόμα στην αποστολή της τον Ντάρκο Πάντσεφ, τον Προσινέτσκι, τον Σαμπανάτζοβιτς, τον Σαβίσεβιτς, τον Σούσιτς και τους πιτσιρικάδες Σούκερ, Γιάρνι και Μπόκσιτς.

Ακόμα και στο συγκεκριμένο ματς, ο ‘Πίξι’ (όπως ήταν το παρατσούκλι του) είναι με τεράστια διαφορά ο καλύτερος στον αγωνιστικό χώρο: μοιράζει παιχνίδι, αλλάζει το ρυθμό όποτε θέλει, προσπερνάει Αργεντινούς με χαρακτηριστική ευκολία, σωριάζει στο έδαφος κάμποσους εξ αυτών ακόμα και μέσα στην περιοχή τους, φτιάχνει συνεχώς φάσεις που οι συμπαίκτες του αδυνατούν να τελειώσουν και σταματιέται μόνο με φάουλ (οι 3 από τις 4 κίτρινες κάρτες της Αργεντινής στον αγώνα οφείλονται σ’αυτόν). Κι αν ο τίτλος «κορυφαίος ενός προημιτελικού Μουντιάλ» δεν είναι αρκετός για να εντυπωσιαστεί κάποιος, ας προσθέσουμε και το δεδομένο ότι στον ίδιο αγωνιστικό χώρο βρίσκεται και ο 30χρονος Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα, πρωταθλητής κόσμου από το 1986 και πρωταθλητής Ιταλίας λίγους μήνες πριν.)

Επιστρέφουμε όμως στο κρίσιμο πέναλτι. Ο Στόικοβιτς σηκώνει τη μπάλα από το έδαφος και μπροστά σε όλο τον κόσμο που παρακολουθεί με αγωνία ένα νοκ άουτ παιχνίδι Παγκοσμίου Κυπέλλου, με την κλασική δόση αυτοπεποίθησης και υπεροψίας που τον διακατείχε πάντα, αποφασίζει για να δείξει πόσο κουλ και άνετος είναι να κάνει επί τόπου τρία τσαλιμάκια! Στη συνέχεια, στήνει ψύχραιμα τη μπάλα στην άσπρη βούλα, παίρνει φόρα, στέλνει τον Γκοϊκοετσέα στη μια γωνία και τη μπάλα στο αντίθετο ‘παραθυράκι’. Αλλά όχι στα δίχτυα.

Αυτή η εκτέλεση πέναλτι μπορεί να περιγράψει πάνω-κάτω όλη την καριέρα του Ντράγκαν Στόικοβιτς. (Προς υπεράσπιση του, λίγα λεπτά αργότερα ο Μαραντόνα αστόχησε κι αυτός – εκτελώντας ένα πολύ χειρότερο πέναλτι από αυτό του Γιουγκοσλάβου – και επιβεβαίωσε ότι ακόμα και οι πολύ μεγάλοι κάποιες φορές «τα κάνουν θάλασσα» την κρίσιμη στιγμή.)

Το Μουντιάλ αυτό ήταν ουσιαστικά η πρώτη και τελευταία μεγάλη παράσταση του ‘Πίξι’. Η τύχη (ή η μοίρα) τον έκανε τόσο προικισμένο ποδοσφαιρικά που όσοι, λίγοι, τον απόλαυσαν ζωντανά στις καλές του μέρες, δεν τον ξέχασαν ποτέ. Η ατυχία (ή η μοίρα) τον έκανε να γεννηθεί στη Γιουγκοσλαβία την εποχή που η χώρα διασπάστηκε, με αποτέλεσμα να βρεθεί εκτός όλων των μεγάλων εθνικών διοργανώσεων που ακολούθησαν (Euro 1992 και 1996 και Μουντιάλ των ΗΠΑ). Κι αυτό είναι μόνο το ένα σκέλος της ατυχίας. Λίγους μήνες μετά το Μουντιάλ και σε ένα από τα πρώτα ματς της νέας του ομάδας, της πανάκριβης τότε Μαρσέιγ του Μπερνάρ Ταπί, τραυματίστηκε σοβαρά στο γόνατο, έμεινε οχτώ μήνες εκτός δράσης και από τότε τίποτα δεν ήταν ξανά ίδιο, αφού οι τραυματισμοί άρχισαν να διαδέχονται ο ένας τον άλλον. Απογοητευμένος και σχεδόν «σακάτης» αποχαιρέτησε στα 29 του τη Μασσαλία και την Ευρώπη για να πάει να παίξει μπάλα στο, πιο ξεκούραστο και εύκολο, πρωτάθλημα της Ιαπωνίας.

Όσοι γεννήθηκαν στα 90s το πιθανότερο είναι να μην τον έχουν καν ακουστά. Όσοι τον πρόλαβαν ηλικιακά, το πιθανότερο είναι να τον έχουν δει ελάχιστα για να μπορούν να επιβεβαιώσουν τον ντόρο που υπήρχε εκείνη την εποχή γι’αυτόν. Όσοι όμως τον έζησαν λίγο παραπάνω, στα καλά χρόνια του με τον, σπουδαίο τότε, Ερυθρό Αστέρα και στις λίγες «γκέστ σταρ» εμφανίσεις με τη Μαρσέιγ, μιλάνε για έναν αδιανόητο φαντεζί παίκτη, που λάτρευε να ντριπλάρει όλη την αντίπαλη ομάδα, να στέλνει τους αντιπάλους του στο χόρτο με κάποια εντυπωσιακή προσποίηση, να σκοράρει με κάθε πιθανό και απίθανο τρόπο (ανάμεσα τους υπάρχουν και γκολ από κόρνερ, όπως αυτό που είχε βάλει σε ηλικία 22 ετών σε ένα από τα πρώτα του εκτός έδρας ντέρμπι με την Παρτιζάν!), να μοιράζει ασίστ από το πουθενά, σαν παλιό κλασικό δημιουργικό 10αρι, και να κάνει τακουνάκια ακόμα και σε φάσεις που τις βλέπεις ξανά στο ριπλέι και αδυνατείς να αποδεχθείς ότι πράγματι σκέφτηκε και κατάφερε να κάνει τακουνάκι.

Δεν είναι τυχαίο ότι στο Μουντιάλ του 1990, ουσιαστικά στη μοναδική μεγάλη διοργάνωση που του δόθηκε η ευκαιρία να παίξει σε καλή ηλικία, ψηφίστηκε στην καλύτερη 11αδα. Δεν είναι τυχαίο το σχόλιο του Μαραντόνα γι’αυτόν αρκετά χρόνια μετά από εκείνο το μεταξύ τους παιχνίδι: «O Στόικοβιτς ήταν απίστευτος ποδοσφαιριστής. Οι κινήσεις του στο γήπεδο είχαν τέτοια χάρη και άνεση που ήταν σαν να χόρευε συνέχεια με την ομορφότερη γκόμενα». Δεν είναι τυχαίο που αν και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της θητείας του στη Μαρσέιγ στο νοσοκομείο και στο κρεβάτι οι οπαδοί της ομάδας τον ψήφισαν στην καλύτερη 11αδα όλων των εποχών. Και φυσικά δεν είναι τυχαίο που στα τέσσερα χρόνια που φόρεσε τη φανέλα του Ερυθρού Αστέρα πρόλαβε να γίνει θρύλος και να αγαπηθεί όσο λίγοι.

Και ο ‘Πίξι’ δεν το ξέχασε ποτέ αυτό. Όταν στο τέλος της πρώτης του, τραυματικής, χρόνιας στη Μαρσέιγ βρέθηκε αντιμέτωπος με τον Ερυθρό Αστέρα στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών και ο προπονητής του ζήτησε να εκτελέσει ένα από τα πέναλτι, ο Στόικοβιτς, μένοντας πιστός στον ιδιόρρυθμο και λίγο μποέμ χαρακτήρα του, αρνήθηκε να πάρει τέτοια ευθύνη απέναντι στην αγαπημένη του ομάδα. Οι συμπατριώτες και πρώην συμπαίκτες του τελικά ευστόχησαν και στα πέντε και ο ‘Πίξι’ μαζί με τη Μαρσέιγ αναγκάστηκαν να περιμένουν άλλα δυο χρόνια για να βρεθούν στην κορυφή της Ευρώπης.

Ο Ντράγκαν Στόικοβιτς δεν έγινε ποτέ αυτό που θα μπορούσε πραγματικά να γίνει. Το πιθανότερο είναι ότι δεν πλησίασε ούτε λίγο στο ‘ταβάνι’ του. Παρ’όλα αυτά με μια απλή αναζήτηση στο ίντερνετ μπορεί κάποιος να βρει αμέτρητα βιντεάκια πολλών λεπτών στα οποία σκοράρει, δημιουργεί και ‘χορεύει’ αντιπάλους (ανάμεσα τους και αρκετά μεγάλα αστέρια της εποχής) με μια άνεση που πιθανόν θα ζήλευε ακόμα και ο Γκαρίντσα. Και το ότι αυτή την εξέλιξη τη θεωρούμε «αποτυχία» τα λέει όλα.

Απόστρατοι πριν τα 30

  [9 Σχόλια]

Βλέποντας πριν λίγες μέρες τη Λυών στο Γιουρόπα Λιγκ, θυμήθηκα μια ιστορία που μου έκανε εντύπωση πριν από μερικούς μήνες. Η ιστορία αφορά τον Γκουεϊντά Φοφανά και την απόσυρσή του από το ποδόσφαιρο στην ηλικία των 25 ετών. Ο, πρώην πια, παίχτης της Λυών κρέμασε τα παπούτσια του τον Γενάρη. Η δική του αποστρατεία, σε συνδυασμό με εκείνη του Άλβαρο Δομίνγκεθ (πείτε ό,τι θέλετε για την προφορά, εγώ έτσι θα τον γράφω) της Γκλάντμπαχ, τον Δεκέμβρη σε ηλικία 27 ετών, μου έκαναν πολύ μεγάλη εντύπωση.

Κατ’ αρχάς, να πούμε ότι ενώ και οι δύο αποχώρησαν από μη ιάσιμους τραυματισμούς, δεν είναι ακριβώς ίδιες περιπτώσεις. Ο Δομίνγκεθ είχε ένα θέμα με την πλάτη του που τον ταλαιπωρούσε χρόνια. Από το Νοέμβρη του 2015, όταν και έκανε την τελευταία του εμφάνιση με τη φανέλα της Γκλάντμπαχ, δεν την πάλευε άλλο. Έκανε δύο εγχειρήσεις στην πλάτη και 13 μήνες μετά ανακοίνωσε την μόνιμη αποχώρησή του από το άθλημα. Ο παίχτης αγωνίστηκε 4 σεζόν στην Ατλέτικο Μαδρίτης, από της οποίας τις ακαδημίες είχε βγει, πριν πάρει μεταγραφή για την Γκλάντμπαχ. Εκεί από τη δεύτερή του σεζόν ξεκίνησαν τα προβλήματα τραυματισμών. Όσο ήταν υγιής πάντως ήταν ένα από τα βασικά στόπερ, έχοντας 80 εμφανίσεις σε 3 χρόνια. Στο μήνυμά του στο twitter που ανακοίνωσε την αποχώρησή του, αμέσως μετά τη λήξη του ματς στο Τσάμπιονς Λιγκ μεταξύ της Μπαρσελόνα και της Γκλάντμπαχ, έλεγε: «Το να μείνω ανάπηρος στα 27 μου είναι ένα τίμημα που δεν είμαι διατεθειμένος να πληρώσω για το ποδόσφαιρο».

Αντίθετα η ιστορία του Γκουεϊντά Φοφανά είναι λίγο διαφορετική. Μετά τη μεταγραφή του από τη Χάβρη στη Λυών πριν από 5 χρόνια, ο Φοφανά ήταν μια επιλογή στο κέντρο για τους Γκον, αλλά όχι αδιαμφισβήτητος βασικός, πράγμα που το μαρτυρούν οι 72 εμφανίσεις του σε 5 χρόνια. Παρ’όλα αυτά, ο παίχτης ήταν ο αρχηγός των μικρών εθνικών ομάδων της Γαλλίας, έχοντας μάλιστα κατακτήσει Μουντιάλ κάτω των 19. Το Μάρτιο του 2014 ήρθε ένας τραυματισμός στον αστράγαλο σε ματς κόντρα στην Μπορντώ. Ο τραυματισμός ήταν τόσο σοβαρός που ο παίχτης επέστρεψε 14 (!) μήνες μετά, τη  μέρα των γενεθλίων του, 16 Μαΐου 2015, σε παιχνίδι κόντρα στην Παρί. Μετά από δύο βδομάδες ξανατραυματίζεται στο ίδιο σημείο. Οι γιατροί μιλάνε για «οστεονέκρωση» και του συνιστούν να σταματήσει το ποδόσφαιρο. Το Γενάρη που μας πέρασε ο Ολάς δήλωσε με απογοήτευση σε γαλλικά μέσα ότι εξετάζεται η διακοπή του συμβολαίου του Φοφανά, πάντα σε συνεργασία με τον παίχτη. Στις 18 Ιανουαρίου σε συνέντευξη τύπου από τα γραφεία της Λυών ανακοινώνει την αποχώρησή του λέγοντας «Είναι ένα θλιβερό πόρισμα που λέει ότι είμαι ανίκανος να παίξω ποδόσφαιρο».

«Ανάπηρος», «ανίκανος». Λέξεις βαριές και καταστάσεις ακόμη χειρότερες, ο φόβος και μόνο των οποίων μπορεί να σπάσει την ψυχολογία ενός αθλητή. Πέρα από την ψυχολογία, υπάρχει όμως το πρακτικό και κλινικό κομμάτι. Ακόμα μου είναι πολύ δύσκολο να δεχτώ ότι με την πρόοδο που έχει κάνει η ιατρική, κυρίως η ορθοπεδική, υπάρχουν το 2016-17 περιπτώσεις αθλητών που σταματάνε την καριέρα τους λόγω τραυματισμού. Είναι κοντά 20 χρόνια από τους τραυματισμούς του Ρονάλντο στο γόνατο, ενός παίχτη που γύρισε δυο φορές και αν και ελαφρώς ζουμπουρλούδικος έκανε τη Βραζιλία παγκόσμια πρωταθλήτρια. Και αν εδώ μιλάμε για πραγματικό «Φαινόμενο», πόσοι και πόσοι δε γύρισαν με μοσχεύματα σε γόνατο-ισχίο-αστράγαλο και έπαιξαν ξανά κανονικά; Ο Ετό’ο έκανε εγχείρηση με μόσχευμα στο γόνατο και γύρισε κάνοντας σεζόν με 38 γκολ. Ο Χένρικ Λάρσον, ο Ντζαλμίνια και πόσοι ακόμα.

Φυσικά και υπάρχουν και πλείστα όσα παραδείγματα παιχτών που μετά από σοβαρούς τραυματισμούς δεν επέστρεψαν ίδιοι. Ο Κακά και ο Βίγια είναι δυο από τα πιο πρόσφατα. Εξαιρώ εκείνους που κάνουν πάντα σεζόν των 5-6 μηνών, τύπου Ρόμπεν, Ριμπερί, Μπέιλ. Μιλάμε για παίχτες που υπέστησαν σοβαρότατους τραυματισμούς και επέστρεψαν, ακόμα και αν δεν μπόρεσαν πια να παίξουν στο ίδιο επίπεδο. Πίστευα ότι περιπτώσεις Φαν Μπάστεν ή Χρήστου Κωστή (προσωπικός καημός που πρέπει να αναφερθεί) δε θα ξαναβλέπαμε. Και να που σε διάστημα ενάμιση μήνα έχουμε δύο τέτοιες. Ειδικά για την περίπτωση Δομίνγκεθ δεν μπορούμε να πούμε τίποτα. Πρόβλημα στην πλάτη που επηρεάζει τη σπονδυλική στήλη, προφανώς και καθιστά τον οργανισμό ακατάλληλο για αθλητισμό.

Αλλά για την περίπτωση Φοφανά μπορώ να δεχτώ ότι ο παίχτης ψυχολογικά δεν μπορούσε να ξαναπεράσει όλο το βάρος της αποθεραπείας και μόνο. Πολύ περιληπτικά, η οστεονέκρωση είναι κάτι το οποίο συμβαίνει αρκετά συχνά και δεν περιορίζεται στους αθλητές. Κάποιο αιμάτωμα δημιουργεί εσωτερικούς και εξωτερικούς θύλακες που νεκρώνουν την άρθρωση μετά από  κάποιο χρόνο. Οι τρεις συνηθέστερες αιτίες είναι: γενετική δυσπλασία, χρόνια λήξη στεροειδών, βίαιη μετατόπιση άρθρωσης μετά από χτύπημα. Μιλάμε για προβλήματα που σε απλούς πολίτες καταλήγουν σε επεμβάσεις το 36% αυτών, ενώ οι οστεοπλαστικές επεμβάσεις ανταποκρίνονται στο 18% των συνολικών ορθοπεδικών επεμβάσεων. Μετάφραση στα Ελληνικά: είναι κάτι εξαιρετικά κοινό, δε γίνεται να μην μπορούσαν να βρουν μόσχευμα. Όσο και αν έψαξα και στα γαλλικά σάιτ δε βρήκα επαρκή κλινική εξήγηση, οπότε καταλήγω στο ότι ο ίδιος ο παίχτης δεν είχε την ψυχολογική αντοχή να κάνει μεταμόσχευση οστού και να περιμένει άλλους 9-12 μήνες. Άσχετα αν ούτε ο ίδιος, ούτε και οι γιατροί της Λυών, είπαν κάτι τέτοιο.

Φυσικά και δεν αμφισβητώ τους γιατρούς. Όση επαφή και αν έχω με το αντικείμενο της ορθοπεδικής, που είναι αρκετή, δεν είμαι γιατρός και δεν ξέρω την περίπτωση του Φοφανά όπου και οι εξηγήσεις δε με έπεισαν. Αντίθετα η περίπτωση Δομίνγεθ ήταν εντελώς ξεκάθαρη. Το να έχουμε πάντως δυο περιπτώσεις ποδοσφαιριστών που αποστρατεύονται στα 25 και στα 27 τους είναι κάτι που δεν περίμενα να δω το 2017.

Ποδοσφαιρική ανατριχίλα, Made in Scotland

  [Καθόλου σχόλια]

Το Λιθ είναι μια ιστορική περιοχή στα βόρεια του Εδιμβούργου, η οποία έχει προσφέρει στον πλανήτη τη Χιμπέρνιαν και τα δίδυμα αδέρφια, Τσάρλι και Κρέγκ Ρίντ, που κάποιοι ξέρουμε ως «The Proclaimers» και κάποιοι άλλοι ως «εκείνη η μπάντα που λέει εκείνο το γαμάτο, χαρούμενο τραγουδάκι που κάτι λέει για 500 μίλια«. Όπως οι περισσότεροι Σκωτσέζοι (διάσημοι ή λιγότερο γνωστοί), τα αδέρφια Ρίντ είναι φανατικοί ποδοσφαιρόφιλοι, στηρίζουν από μικρά παιδιά την αγαπημένη τους Χιμπέρνιαν, ενημερώνονται καθημερινά γι’αυτήν, ακόμα κι όταν βρίσκονται σε περιοδεία, και πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια των οπαδών να αποκτήσουν το 51% της ομάδας, ώστε να μην εξαρτώνται από κανέναν άγνωστο εκατομμυριούχο επενδυτή.

Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των φιλάθλων μάλιστα, μπορούν να καυχιούνται ότι έχουν έναν ιδιαίτερο δεσμό με την αγαπημένη τους ομάδα, αφού αυτή χρησιμοποιεί σαν ανεπίσημο ύμνο σε αρκετά παιχνίδια ένα τραγούδι τους. Το κομμάτι λέγεται «Sunshine on Leith», κυκλοφόρησε το 1988 και είναι ουσιαστικά το «You’ll never walk alone» της Χιμπέρνιαν.

Την Τετάρτη οι «Χίμπς» υποδεχόταν για το Κύπελλο Σκωτίας τη μεγάλη αντίπαλο τους, Χάρτς, σε ένα ακόμα ντέρμπι του Εδιμβούργου, που στο παρελθόν έχει χαρίσει μερικές, κυριολεκτικά, αδιανόητες στιγμές. Το τέλος του αγώνα βρήκε τη Χιμπέρνιαν νικήτρια με 3-1 και το γεγονός αυτό δεν μπορούσε να γιορταστεί με καλύτερο τρόπο από αυτόν (που σε αρκετούς παλιούς φίλους του σομπρέρο, πιθανόν θα θυμίσει μια παλιότερη ποδοσφαιρική ανατριχίλα προερχόμενη από ένα ιρλανδικό παραδοσιακό τραγούδι):

«My heart was broken, my heart was broken
Sorrow Sorrow Sorrow Sorrow
My heart was broken, my heart was broken

You saw it, You claimed it
You touched it, You saved it (…)»

Παρ’όλο που το συγκεκριμένο βίντεο είναι αναμφίβολα καθηλωτικό, αυτή δεν είναι η καλύτερη ‘ερμηνεία’ του συγκεκριμένου κομματιού από τους οπαδούς της ομάδας. Κάτι λιγότερο από ένα χρόνο πριν, όταν η Χιμπέρνιαν κέρδιζε το πρώτο της Κύπελλο μετά από 114 χρόνια, νικώντας με 2-3 τους Ρέιντζερς μέσα στη Γλασκώβη, περισσότεροι από 20.000 εκδρομείς-οπαδοί της παρέμειναν στις κερκίδες και μετά την απονομή και τραγούδησαν από την ψυχή τους για την μεγάλη τους καψούρα και τον ‘Αρχηγό’ που φροντίζει να υπάρχει λιακάδα στο αγαπημένο τους Λιθ.

«(…) While I’m worth my room on this earth
I will be with you
While the Chief, puts sunshine on Leith
I’ll thank Him for His work
And your birth and my birth...»

Η ομορφιά του να επιλέγεις το δύσκολο δρόμο

  [3 Σχόλια]

Λίγο πριν από το φινάλε της «Άγριας συμμορίας», μια συμμορία κοινών εγκληματιών που μόλις έχει κάνει το τελευταίο καλό ‘χτύπημα’ πριν την απόσυρση, καλείται να πάρει μια μεγάλη απόφαση, όταν ένα από τα μέλη της μπλέκει με τον Μεξικανό διεφθαρμένο στρατηγό που οργάνωσε αυτό το τελευταίο χτύπημα: Ή θα παρατήσουν τον συνεργάτη τους, θα χωριστούν και θα πάρει ο καθένας το δρόμο του, έχοντας εξασφαλίσει το μέλλον του, ή θα αδιαφορήσουν για τις ανέσεις της νέας ζωής που ανοίγεται μπροστά τους και θα υπερασπιστούν τον φίλο τους γνωρίζοντας ότι πηγαίνουν προς έναν σίγουρο θάνατο.

Η ταινία του τεράστιου Σαμ Πέκινπα, από το μακρινό 1969, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το καλύτερο γουέστερν όλων των εποχών για αμέτρητους λόγους, που σχετίζονται με το σενάριο, τις ερμηνείες των πρωταγωνιστών και την εξαιρετική και αντισυμβατική σκηνοθεσία. Αλλά αυτό που το ανυψώνει και το μετατρέπει σε διαχρονικό αριστούργημα που ξεφεύγει από τα στενά όρια του κλασικού αμερικάνικου γουέστερν βρίσκεται ακριβώς σ’αυτή τη στιγμή της μεγάλης επιλογής.

Εκεί που τέσσερις πραγματικά κακοί τύποι, τέσσερις κλέφτες και δολοφόνοι που δεν έχουν τίποτα ηρωικό πάνω τους, τέσσερις τύποι που δεν είναι καν φίλοι με την κλασική έννοια, τέσσερις τύποι που σε οποιαδήποτε άλλη χολιγουντιανή ταινία θα ήταν οι κακοί της υπόθεσης, αποφασίζουν πως όλα τα υλικά αγαθά και όλες οι προοπτικές μιας άνετης και ωραίας ζωής, τα οποία και κυνηγούσαν τόσο καιρό με πάθος, δεν αξίζει να τοποθετηθούν πάνω από την αξιοπρέπεια τους. Και το αποφασίζουν χωρίς φιλοσοφικές αναλύσεις, δακρύβρεχτους κινηματογραφικούς μονολόγους, χειροκροτήματα από το βάθος ή συγκινητικές μελωδίες από πίσω. Απλά, λιτά και αντρικά. Με ένα κοίταγμα, ένα υπέροχο χαμόγελο αμοιβαίας κατανόησης και δυο κοφτές ατάκες: «Let’s go», «Why not?». Και «ίσως εκεί αρχίζει η ομορφιά του ανθρώπου…»

Το καλοκαίρι του 2005 οι οπαδοί της ιστορικής Αούστρια Σάλτσμπουργκ βρέθηκαν μπροστά σε ένα πολύ μεγάλο δίλημμα. Η αυστριακή Red Bull αγόρασε την ομάδα τον Απρίλιο και αρχικά όλοι πίστευαν ότι με τη βοήθεια της θα μπορούσε να σταθεί ξανά η Αούστρια στα πόδια της, να ξεπεράσει τα οικονομικά προβλήματα που είχε και να επιστρέψει στην κορυφή της χώρας αλλά και στα μεγάλα σαλόνια της Ευρώπης. Τα αληθινά κίνητρα της εταιρείας φάνηκαν λίγους μήνες αργότερα. Η Red Bull προχώρησε άμεσα στην αλλαγή του ονόματος, του σήματος αλλά και των χρωμάτων της ομάδας, που δεν ταίριαζαν με αυτά της εταιρείας, αλλαγές που συνοψίστηκαν με την επίσημη δήλωση-θέση «αυτή είναι μια νέα ομάδα, χωρίς ιστορία». (Για να το εμπεδώσουν καλά όλοι στο μυαλό τους αυτό, άλλαξαν ακόμα και τη χρονολογία ίδρυσης, βάζοντας το 2005 στη θέση του 1933, αλλαγή που ακυρώθηκε όμως από την ΠΟ της Αυστρίας, που ενημέρωσε την εταιρεία πως αν θέλει να κρατήσει την άδεια της ομάδας που αγόρασε θα πρέπει το έτος ίδρυσης να μην αλλάξει.)

Όπως είναι αναμενόμενο, οι φίλαθλοι αντέδρασαν αλλά η συνέχεια ήταν ακόμα χειρότερη. Οπαδοί που πήγαιναν στο γήπεδο φορώντας τις παραδοσιακές μοβ εμφανίσεις έτρωγαν ‘πόρτα’, οι αντιδράσεις τους σχολιαζόταν από τη νέα διοίκηση ως «πρακτικές νηπιαγωγείου» ενώ στις τέσσερις συναντήσεις που έγιναν μεταξύ των δυο πλευρών για να βρεθεί μια συμβιβαστική λύση, το αποτέλεσμα ήταν οι οπαδοί να αποχωρήσουν απορρίπτοντας χωρίς δεύτερη σκέψη τη… γενναιόδωρη προσφορά των ανθρώπων της Red Bull. Ποια ήταν αυτή; Να προχωρήσουν όλες οι αλλαγές και σε αντάλλαγμα να παραμείνουν μοβ οι κάλτσες του τερματοφύλακα και το περιβραχιόνιο του αρχηγού. Κάπως έτσι, οι οπαδοί της Αούστρια, 72 ολόκληρα χρόνια μετά την ίδρυση της, βρέθηκαν στη δύσκολη θέση που έπρεπε να αποφασίσουν το δρόμο που θα ακολουθήσουν.

Αρκετοί από αυτούς συμβιβάστηκαν, αποδέχτηκαν όλες τις αλλαγές, πίστεψαν σε ένα καλύτερο μέλλον με μια ισχυρή οικονομικά εταιρεία από πίσω, γλυκάθηκαν από την ιδέα των μελλοντικών τίτλων, άλλαξαν χρώματα στη γκαρνταρόμπα και στα οπαδικά αξεσουάρ τους και υποστήριξαν την ιδέα της Red Bull. Δώδεκα χρόνια μετά, με δεδομένη πάντα την κοσμοθεωρία και τις προτεραιότητες τους, πρέπει να νιώθουν δικαιωμένοι. Η Red Bull Σάλτσμπουργκ, όπως ονομάζεται πλέον αυτό το ποδοσφαιρικό μόρφωμα, μετράει 7 πρωταθλήματα και 4 κύπελλα Αυστρίας και τα πανηγύρια διαδέχονται το ένα το άλλο στο υπερσύγχρονο ‘Red Bull Arena’.

(Βέβαια, στην αρχή της φετινής σεζόν οι… πιστοί οπαδοί της ομάδας της Red Bull διαμαρτυρήθηκαν έντονα προς τη διοίκηση γιατί τα τελευταία δυο χρόνια 8 από τους καλύτερους παίκτες αποχώρησαν από το σύλλογο με προορισμό μια συγκεκριμένη ανερχόμενη Γερμανική ομάδα που εδρεύει στη Λειψία, η οποία όλως τυχαίως ανήκει κι αυτή στη Red Bull. Με μια ανοιχτή επιστολή προς τον αυστριακό ιδιοκτήτη της εταιρείας, οι οπαδοί του υπενθύμιζαν ότι δεν πρέπει να ξεχνάει το ‘σπίτι’ του και του τόνιζαν ότι δεν είναι σωστό να ενισχύει μια επένδυση του σε άλλη χώρα, αποδυναμώνοντας ταυτόχρονα την ομάδα της πατρίδας του. Αλλά αυτό το κείμενο δεν γράφτηκε γι’αυτούς τους οπαδούς.)

Από την άλλη πλευρά, κάποιες χιλιάδες οπαδοί πήραν μια πιο δύσκολη απόφαση. Αδιαφορώντας για το αστραφτερό, γεμάτο επιτυχίες, μέλλον που τους υποσχόταν η εταιρεία με σήμα τον ταύρο, δημιούργησαν μια νέα ομάδα, η οποία έχει το όνομα, το σήμα και τα χρώματα αυτής που αγάπησαν από μωρά παιδιά, αυτής που πιθανόν υποστήριζαν οι πατεράδες και οι παππούδες τους, αυτής, που όπως θα έλεγε κάθε ρομαντικός οπαδός αυτού του πλανήτη, που τους διάλεξε τη μέρα που γεννήθηκαν. Στις 7 Οκτωβρίου 2005 το όνομα Αούστρια Σάλτσμπουργκ επανήλθε στις λίστες του αυστριακού ποδοσφαίρου, έστω και στο χαμηλότερο σκαλοπάτι του, την 7η κατηγορία.

Όπως ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση της Γουίμπλεντον, η νέα ομάδα αγκαλιάστηκε άμεσα από αρκετούς ανθρώπους και αυτή η αγάπη συντέλεσε στο να σκαρφαλώσει σιγά-σιγά στις επαγγελματικές κατηγορίες, παίζοντας ακόμα και με μικρά χωριά που ο πληθυσμός τους ήταν ίσος με τον αριθμό των εκδρομέων της Αούστρια, και να φτάσει πέρσι στη 2η κατηγορία, στην οποία όμως δεν κατάφερε να παραμείνει και φέτος. Αυτό όμως δεν πτόησε κανέναν. Είναι αποδεδειγμένο άλλωστε πως αν ψάχνει κάποιος οπαδούς που ζούνε για τους τίτλους και τις φιέστες, σίγουρα δεν θα τους βρει στο μικρό ερασιτεχνικό γηπεδάκι των 1566 θέσεων στο οποίο μετακόμισαν οι άνθρωποι αυτοί που επέλεξαν να συνεχίσουν να φοράνε μοβ.

Το Σάββατο που μας πέρασε μερικές εκατοντάδες εξ αυτών ταξίδεψαν ως την Αγγλία, απλά και μόνο για να δούνε την αγαπημένη τους ομάδα να παίζει ένα φιλικό παιχνίδι. Αντίπαλος τους ήταν ένας άλλος ιδιαίτερος σύλλογος, η FC Γιουνάιτεντ του Μάντσεστερ, που όλως τυχαίως επίσης ιδρύθηκε το 2005, από φίλους της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ που διαφωνούσαν με την πώληση της στην οικογένεια Γκλέιζερ.

Οι Αυστριακοί εκδρομείς πήγαν με πορεία ως το μικρό γηπεδάκι των Άγγλων, χειροκροτήθηκαν έντονα κατά την είσοδο τους στην κερκίδα και δεν σταμάτησαν λεπτό να τραγουδάνε και να κουνάνε τις σημαίες τους. Μετά το τέλος του αγώνα, και παρά την ήττα με 3-0, αποθέωσαν τους παίκτες τους, τους αγκάλιασαν όταν αυτοί ανέβηκαν στην κερκίδα για να τους χαιρετίσουν και κατευθύνθηκαν στις γειτονικές παμπ όπου τα ήπιαν παρέα με οπαδούς των γηπεδούχων, συνεχίζοντας να τραγουδάνε για μια ομάδα που είναι πολύ πιθανό να μην τους δώσει ποτέ τη χαρά να πανηγυρίσουν ένα τίτλο αλλά μπορεί να περηφανεύεται ότι δεν έχασε ποτέ την αξιοπρέπεια της.

Αν ζούσε ακόμα ο Σαμ Πέκινπα, κάτι μου λέει ότι βλέποντας αυτούς τους ανθρώπους να επιλέγουν το δύσκολο δρόμο, απλά και μόνο γιατί κάτι μέσα τους κάποια στιγμή τους είπε ότι αυτό είναι το σωστό, θα χειροκροτούσε όρθιος και θα έπινε μερικές βότκες μαζί τους.

Δεν τον Κλωτσήσαμε Ποτέ

  [1 Σχόλιο]

Παιχνίδι Τσαμπιολί, ημίχρονο. Μεταξύ της μάχης να προλάβεις να πας στην τουαλέτα πριν την υπόλοιπη καφετέρια και της σκέψης αν θα πάρεις δεύτερο ποτό, σκάνε στην τηλεόραση οι φάτσες γνωστών ποδοσφαιριστών που λένε στη μητρική τους γλώσσα «Πείτε όχι στο ρατσισμό». Η διαφήμιση καταλήγει με το γνωστό σύνθημα της ΟΥΕΦΑ «Κλώτσα τον έξω». Μόνο που η κλωτσιά βγήκε τσαφ.

Πρόσφατα είδα ένα ντοκυμαντέρ απ’ την Τσεχία με τίτλο «FC ROMA». Ξεπερνώντας το αρχικό σοκ ότι μπορεί να άλλαξε τίτλο η ένδοξη ομάδα της Ρώμης, από την πρώτη σκηνή κατάλαβα ότι αναφερόταν σε άλλο πράγμα. Εκεί βγήκε στην κάμερα μια σαραντάρα κυρία που δήλωνε «Δεν είμαι ρατσίστρια, αλλά είναι γύφτοι και ο κόσμος έπρεπε να είναι λευκός». Το ντοκυμαντέρ περιγράφει την ιστορία ενός ποδοσφαιρικού συλλόγου στην Τσεχία που αποτελείται από Ρομά και παραλίγο να ανέβει κατηγορία από την 3η εθνική της Τσεχίας όπου βρίσκεται, επειδή οι αντίπαλες ομάδες δεν κατέβαιναν να παίξουν μαζί τους.

Η ομάδα εδρεύει στο Ντέσιν, μια μικρή πόλη της Τσεχίας. Ο προπονητής της Πάβελ Χόρβατ έλεγε στο ντοκυμαντέρ «Σε ποιο άλλο μέρος του κόσμου αρνείται ο αντίπαλος να κατέβει να παίξει μαζί σου;», πριν συμπληρώσει ότι «προτιμούν να φάνε το πρόστιμο από τη μη διεξαγωγή του αγώνα απ’ το να μας δώσουν το χέρι». Ακόμα βέβαια και όταν ο αντίπαλος δείχνει κάποια στοιχεία αθλητικής άμιλλας και κατεβαίνει να παίξει, οι οπαδοί του στις κερκίδες λένε συνθήματα όπως «Γύφτο, κλέφτη, πήγαινε να δουλέψεις», «Καταραμένοι τσιγγάνοι», «Θα σας πετάξουμε στον Χίτλερ» και άλλα τέτοια όμορφα, σε φίλαθλα πλαίσια πάντα.

Ο σκηνοθέτης του ντοκυμαντέρ, Ροζάλιε Κοουτόβα, είπε ότι «ο ρατσισμός δεν είναι ένα πρόβλημα του τσέχικου ποδοσφαίρου, αλλά ένα πρόβλημα της Τσεχίας». Το 69% των «Γκάτζος» (λευκοί) περιγράφει τη σχέση του με τους τσιγγάνους ως «αρνητική» ή «εξαιρετικά αρνητική». Η πρεμιέρα του ντοκυμαντέρ στις τσεχικές αίθουσες πριν δύο χρόνια ακυρώθηκε μετά από απειλές ακροδεξιών ομάδων οπαδών άλλων συλλόγων που δήλωναν «αγανακτισμένοι» στις κάμερες. «Το μόνο που κάνουν είναι να κλέβουν και να μας χτυπάνε». Ο πρόεδρος της Ρομά Ντέσιν δήλωσε ότι «οι Τσέχοι στο σχολείο εκπαιδεύονται να είναι ρατσιστές».

Φυσικά αυτό δεν είναι πρόβλημα μόνο της Τσεχίας. Στη Ρωσία τα νεοναζί κλαμπ οπαδών είναι πλέον σε πολλούς συλλόγους παράλληλες διοικήσεις. Μερικοί όπως η Ζενίτ Αγίας Πετρούπολης είχαν τρομακτικό ιστορικό τέτοιων, αλλά για άλλους συλλόγους αυτό είναι πρωτόγνωρη εμπειρία. Εδώ και δύο χρόνια είναι τόσο ανεξέλεγκτοι που η ομοσπονδία δε βάζει καν πρόστιμα ή οποιουδήποτε τύπου τιμωρία για τέτοια φαινόμενα αν αυτά περιορίζονται σε συνθήματα, κραυγές πιθήκου σε μαύρους παίχτες και γενικά ρατσιστικά φαινόμενα που δεν περιλαμβάνουν χρήση σωματικής βίας. Μάλιστα η Ρωσική Ομοσπονδία από το 2014 επιβάλει αγωνιστικές αποκλεισμού και πρόστιμα σε μαύρους ποδοσφαιριστές που απαντούν «απρεπώς» σε ρατσιστικές προσβολές, όπως να σηκώσουν το μεσαίο δάχτυλο.

Το πρόβλημα στη Ρωσία έχει ξεφύγει σε τέτοιο βαθμό που ο Γιάγια Τουρέ δήλωσε πριν δύο χρόνια ότι οι χώρες της μαύρης Αφρικής θα πρέπει να σκεφτούν πολύ σοβαρά να μποϋκοτάρουν το Μουντιάλ της Ρωσίας. Δήλωση που πέρασε προφανώς στα ψιλά. Όμως είναι κάτι που θα επανέλθει επειδή αντιδράσεις με ανακοινώσεις ότι η ΦΙΦΑ και η ΟΥΕΦΑ ανησυχούν πολύ για τα αυξανόμενα φαινόμενα ρατσισμού είναι γραφειοκρατική πρακτική. Χωρίς νόημα.

Και αν αυτά πιστεύετε ότι είναι πράγματα που συμβαίνουν σε πρώην Ανατολικούς, τότε να πάμε στη Γαλλία όπου στο ματς της Λυών με τη Λιλ, δύο αγωνιστικές πριν, οι φανατικοί οπαδοί της Λυών (Γκονς) σήκωσαν πανό που έδειχνε μια γυναίκα με βελάκι που έδειχνε προς την κουζίνα. Ναι, εντάξει, είναι σεξισμός και όχι ρατσισμός, αλλά δεν αλληλοαποκλείονται και αυτό συνέβη πρόσφατα. Ο σύλλογος είπε ότι θα βρει τον οπαδό που σήκωσε το πλακάτ και θα του κόψει το γήπεδο, αλλά το πρόβλημα παραμένει. Πόσο μάλλον σε μια πόλη όπου το Φροντ Νασιονάλ της Λε Πεν λατρεύει να κάνει τα συνέδριά του. Σημείωση εδώ, ότι η Λυών έχει, μαζί με τις Βόλφσμπουργκ και Άρσεναλ, μια από τις καλύτερες ομάδες γυναικείου ποδοσφαίρου στην Ευρώπη.

Και φτάνουμε στην Ισπανία. Τελευταία μέρα των χειμερινών μεταγραφών η Ράγιο Βαγιεκάνο παίρνει δανεικό από την Μπέτις, στην προσπάθειά της να ανέβει ξανά στην Πριμέρα, το Ρομάν Ζαζούλια. Ο Ουκρανός παίχτης έχει εθνικιστικό παρελθόν και ήταν μέλος σε εθνικιστικές ομάδες στη χώρα του. Για την ταυτότητα του Βαγιέκας τα έχουμε ξαναπεί. Οι «Μπουκανέρος» δεν το είδαν με καλό μάτι αυτό και με διαμαρτυρίες στο γήπεδο, στα ΜΜΕ και με επίσημο διάβημα στη διοίκηση είπαν ότι ο παίχτης δεν είναι ευπρόσδεκτος στο Βαγιέκας. Με γκράφιτι «Όχι Ναζί στο Βαγιέκας» το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: στη Ράγιο προτιμούν να μείνουν στη Σεγούνδα από το να προδώσουν την ταυτότητά τους. Ο παίχτης έμεινε 15 ώρες στη Μαδρίτη. Έχει επιστρέψει στη Σεβίλη, αλλά τυπικά είναι παίχτης της Ράγιο. Ο νεοναζί όμιλος οπαδός των Μπέτικος τον υποδέχθηκε λέγοντάς του ότι «είσαι ένας από εμάς» (πόσο παράδοξο για την εργατική ομάδα της πόλης), ενώ ο ίδιος με τον ντόρο που δημιουργήθηκε σε συνέντευξη τύπου δήλωσε «Δεν είμαι νεοναζί, απλώς βοηθάω όσους έχουν ανάγκη στη χώρα μου». Βοήθεια μόνο για Ουκρανούς βέβαια, αλλά αυτό δεν το είπε.

Η Ισπανία έχει φυσικά πρόβλημα αλλά όπως και η Γαλλία το διαχειρίζεται πετώντας τους εκτός γηπέδου. Το έκανε η Μπαρσελόνα με τους Μπόσος Νόις παλιά, η Ατλέτικο με το Φρέντε πρόσφατα. Όχι βέβαια όλοι. Θυμόμαστε τον παγκόσμιο ντόρο που είχε κάνει η κίνηση του Ντάνι Άλβες να φάει τη μπανάνα που του πέταξαν στο ματς κόντρα στη Βιγιαρεάλ. Εκεί δεν τιμωρήθηκε κανένας σύνδεσμος οπαδών, αλλά ο οπαδός.

Το ποδόσφαιρο είναι κομμάτι της κοινωνίας. Θα ήταν παράδοξο η άνοδος της ρατσιστικής συμπεριφοράς των πληθυσμών να μην έβγαινε και στα γήπεδα. Και αυτό σίγουρα δεν αντιμετωπίζεται με διαφημίσεις όπου οι πριμαντόνες λένε να πούμε όχι στο ρατσισμό. Άλλωστε από πλευράς αποδοτικότητας, η μπανάνα του Ντάνι Άλβες είχε πολύ καλύτερο αποτέλεσμα.

Μάριο Ζαρντέλ: Τα γκολ και ο κατήφορος ενός μεγάλου φορ

  [2 Σχόλια]

Όταν η Βάσκο ντα Γκάμα αποφάσιζε να δώσει περίπου 30 χιλιάδες δολάρια για να φέρει στο Ρίο έναν πιτσιρικά από την πόλη Φορταλέσα στα βορειοανατολικά της Βραζιλίας, ίσως δεν είχε καταλάβει τι παίκτη αποκτούσε. Ο ύψους 1.88 «Σούπερ Μάριο» Ζαρντέλ ξεκινούσε μια επαγγελματική καριέρα στην οποία θα τίναζε τα αντίπαλα δίχτυα μερικές εκατοντάδες φορές, θα γινόταν γνωστός σε όλο τον ποδοσφαιρικό κόσμο, ποτέ όμως δεν θα έπαιρνε την μεγάλη μεταγραφή, ποτέ δεν θα γινόταν βασικός στην εθνική Βραζιλίας και τελικά θα κατέστρεφε ο ίδιος μια μεγάλη καριέρα.

Ένα τραγικό γεγονός έχρισε τον μέχρι τότε αναπληρωματικό Ζαρντέλ βασικό στα 21 του στο πρωτάθλημα Καριόκα του 1994. Ο επιθετικός Ντένερ έχασε σε τροχαίο τη ζωή του και ξαφνικά ο Μάριο έγινε η μοναδική λύση της Βάσκο, σκοράροντας 17 γκολ για να την οδηγήσει στον τίτλο. Η Γκρέμιο ενδιαφέρθηκε και τελικά τον πήρε αμέσως δανεικό στην προσπάθειά της να κατακτήσει το Κόπα Λιμπερταδόρες του 1995. Ο Ζαρντέλ εκεί γνώρισε τον Λουίς Φελίπε Σκολάρι, έναν άνθρωπο ο οποίος τον επηρέασε δραματικά (θα επανέλθουμε αργότερα). Ο «Φελιπάο» έφτιαξε ένα κλασσικό δίδυμο ψηλός-κοντός με Ζαρντέλ και Πάουλο Νούνιες, ο Μάριο κάθε σέντρα την έβαζε με το κεφάλι στα δίχτυα και σκόραρε 67 φορές σε 73 ματς κερδίζοντας 2 πρωταθλήματα Γκαούτσο, ένα πρωτάθλημα Βραζιλίας, ένα Λιμπερταδόρες και ένα Σούπερ Καπ Ν. Αμερικής. Άγγιξε και το Διηπειρωτικό, αλλά ο Άγιαξ των Λιτμάνεν, Ντάβιτς, Κλάιφερτ κέρδισε στα πέναλτι 4-3. Η Γκρέμιο δεν μπορούσε να καλύψει το ποσοστό αγοράς (1,3 εκατομμύρια δολάρια) και αναγκάστηκε να ζητήσει από τον κόσμο να συνδράμει με την περίφημη καμπάνια «Μείνε Ζαρντέλ». Τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν δεν έφτασαν και χρειάστηκε δάνειο για να αγοραστεί ο παίκτης.

Ο Ζαρντέλ είχε ήδη κάνει καλό όνομα και οι ομάδες της Ευρώπης τον ζητούσαν. Κανείς δεν ξέρει αν η καριέρα του θα είχε εξελιχτεί διαφορετικά με την μεταγραφή του στην Γλασκώβη και στους Ρέιντζερς το 1996. Οι Σκωτσέζοι έδιναν 4,5 εκατομμύρια στην Γκρέμιο, η μεταγραφή είχε κλείσει, ο Σούπερ Μάριο ταξίδεψε, έκανε προπονήσεις, αλλά οι περιορισμοί στους ξένους χάλασαν την μεταγραφή. Ο Ζαρντέλ πήγε τελικά στην Πόρτο και εκεί σκόραρε συνολικά 166 γκολ σε 169 αγώνες, παρέα με παικταράδες όπως οι Ζόρζε Κόστα, Βίτορ Μπαΐα, Ζλάτκο Ζάχοβιτς, Νούνο Καπούσο και πολλοί ακόμα. Πάντα όμως βρισκόταν πίσω στις κλήσεις της εθνικής, πίσω από παίκτες όπως Ρομάριο, Μπεμπέτο, Ριβάλντο, Εντμούντο, κυρίως γιατί έπαιζε σε ένα σχετικά χαμηλό πρωτάθλημα.

Παράλληλα, έπρεπε να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για το Χρυσό Παπούτσι. Το κέρδισε το 1998-99, αλλά την επόμενη (και καλύτερή του) σεζόν στην Πόρτο σκόραρε 38 φορές στο πρωτάθλημα και λόγων των συντελεστών, ο Κέβιν Φίλιπς της Σάντερλαντ με 30 «μόλις» γκολ τού πήρε τον τίτλο. Ο Ζαρντέλ το είχε πάρει απόφαση να φύγει. Ενδιαφέρον πάντα υπήρχε, πάντα όμως κάτι χαλούσε. Οι Ρέιντζερς (που συνολικά τον ήθελαν σε τέσσερις διαφορετικές σεζόν) προτίμησαν τον Μάρκο Νέγκρι το 1997, η Μπάγερν δεν τον έπαιρνε για παρτενέρ του Έλμπερ κι η Ίντερ το 2000 κατέληξε στον… Χακάν Σουκούρ. Στο ντόμινο που δημιουργήθηκε, η Γαλατά με ζεστά χρήματα στα χέρια (και ως κάτοχος του κυπέλλου ΟΥΕΦΑ) έδωσε 18 εκατομμύρια και τον απέκτησε.

Ο Ζαρντέλ έγινε δεκτός με τιμές αρχηγού κράτους από τους οπαδούς της Γαλατά και μπήκε στις καρδιές τους αμέσως. Δύο γκολ στο Λουί Ντε, στο Σούπερ Καπ απέναντι στη Ρεάλ τον Αύγουστο του 2000 κατέθεσαν διαπιστευτήρια. Αυτός θα ήταν κι ο μοναδικός διεθνής ευρωπαϊκός τίτλος του Ζαρντέλ. Η χρονιά του ήταν καλή, σκόραρε 34 γκολ σε 43 αγώνες φτάνοντας στους 8 του Τσάμπιονς Λιγκ, αλλά ο ψυχολογικός του κατήφορος είχε ξεκινήσει, τα καμώματά του πολλά (έκανε απεργία όταν του είχα καθυστερήσει χρήματα) και γρήγορα αποφάσισε ότι ήθελε να φύγει. Η Ίντερ έκλεισε Εμρέ και Οκάν από τη Γαλατά και ο Ζαρντέλ περίμενε και τη δική του σειρά που τελικά δεν ήρθε ποτέ. Η Ίντερ δεν τον αγόρασε και πάλι.

Πολύ πριν τους διαστημικούς Λιονέλ-Κριστιάνο, ο Ζαρντέλ έβαζε 42 γκολ

Συμφώνησε με την Μπενφίκα, αλλά τα λεφτά δεν βρέθηκαν και πήγε στην Σπόρτινγκ που έκανε τα πάντα για να τον πάρει δίνοντας χρήματα και τρεις παίκτες. Ο Ζαρντέλ με τον Λάζλο Μπόλονι προπονητή έβαλε 42 γκολ στο πρωτάθλημα, κατέκτησε το 2ο Χρυσό Παπούτσι, και συνολικά πέτυχε 55 γκολ σε 42 αγώνες, απίστευτα νούμερα εκείνες τις εποχές. Ήταν η τελευταία χρονιά όμως του «κανονικού» Ζαρντέλ, από εκεί και πέρα ξεκίνησε η αποκαθήλωση. Με τον Σκολάρι προπονητή της Βραζιλίας, τον άνθρωπο που τον έκανε γνωστό στην Γκρέμιο, ο Ζαρντέλ πίστευε ότι επιτέλους είχε έρθει η ώρα του για να παίξει σε ένα Μουντιάλ. Έκανε μεν ένα πολύ κακό Κόπα Αμέρικα το 2001 μαζί και με την υπόλοιπη Βραζιλία, τα 42 του γκολ όμως την επόμενη σεζόν ήταν ένα δείγμα της καλής του κατάστασης. Ο ίδιος έκανε δηλώσεις του στιλ «θα σταματήσω το ποδόσφαιρο αν δεν με πάρουν στο Μουντιάλ». Κι όμως, στην αποστολή της Βραζιλίας για τα γήπεδα της Ιαπωνίας και της Ν. Κορέας το 2002, ο Σκολάρι πήρε το Φαινόμενο Ρονάλντο και τους Ντενίλσον, Εντίλσον και Λουιζάο στην επίθεση. Ο Εντίλσον μετά από μια περιήγηση στην Ιαπωνία ήταν στην Κρουζέιρο και ο Λουιζάο στην Γκρέμιο. Συνολικά μαζί δεν είχαν ξεπεράσει τα 10 γκολ εκείνη τη χρονιά. Δίκαιο ή άδικο, η Βραζιλία κατέκτησε τον τίτλο χάρη στο Ρονάλντο (και το γελοίο του κούρεμα) και ο Σκολάρι έμεινε σταθερός στις δηλώσεις που είχε κάνει τον Φεβρουάριο πριν το Μουντιάλ:

«Ο Ζαρντέλ είναι παίκτης περιοχής για να εκμεταλλεύεται σέντρες.
Αν δεν υπάρχει κανείς να του βγάλει σέντρες, δεν λειτουργεί.

Είναι πιο εύκολο για μια ομάδα να προσαρμόζεται πάνω του, αλλά τα πράγματα είναι διαφορετικά σε μια εθνική.
Δεν μπορείς να χτίσεις μια εθνική πάνω σε έναν παίκτη.
Πρέπει να προσαρμοστεί.
»

Το καλοκαίρι του 2002 ήταν η στιγμή που ο Ζαρντέλ έπεσε στον βούρκο. Αποκλεισμός από το Μουντιάλ, ομάδες που ενδιαφέρονταν γι’ αυτόν (όπως οι Μαρσέιγ, Μπέτις, Μπαρτσελόνα), αλλά δεν έδιναν τα χρήματα που ζητούσε η Σπόρτινγκ και τέλος προσωπικά προβλήματα. Ο γάμος του με το μοντέλο Κάρεν Ριμπέιρο (με την οποία είχε αποκτήσει δύο παιδιά) πήγαινε από το κακό στο χειρότερο. Η γυναίκα του δεν άντεξε άλλο τα νυχτοπερπατήματα και τις απιστίες και αποφάσισε να τον διώξει. Ο Ζαρντέλ σαν γνήσιο αρσενικό βραζιλιάνικης σαπουνόπερας το πήρε πολύ βαριά. Έφτασε στο σημείο να μην επιστρέφει πίσω στην Πορτογαλία. Η Κάρεν τελικά πάει στην Πορτογαλία και αυτός έπαιξε στην Σπόρτινγκ το χαρτί του χωρισμού για να κερδίσει μερικές εβδομάδες ακόμα στη Βραζιλία, να γλιτώσει προετοιμασία και να «σώσει τη σχέση του». Αντί όμως να γυρίσει στην οικογένειά του, το έριξε στα έξαλλα πάρτι, τα ξενύχτια, τον τζόγο και τέλος στην κοκαΐνη. Αρνήθηκε να βοηθηθεί από ψυχολόγους της Σπόρτινγκ, αρνήθηκε να γυρίσει πίσω, η Σπόρτινγκ σταμάτησε να τον πληρώνει αφού εξαντλήθηκε η υπομονή της. Οι άνθρωποί του έλεγαν ότι ο Ζαρντέλ έχει κατάθλιψη, αλλά οι φήμες στη Βραζιλία έκαναν λόγο μέχρι και για εισαγωγή σε κλινική για αποτοξίνωση. Ο Ζαρντέλ έπαιξε τελικά το 2002-03 σε αρκετά παιχνίδια της Σπόρτινγκ (συμπαίκτης του πιτσιρικά Κριστιάνο Ρονάλντο), σκόραρε μάλιστα 12 γκολ, αλλά δεν ήταν ο ίδιος παίκτης, με παραπανίσια κιλά και χωρίς την ίδια φλόγα. Στη διακοπή του χειμώνα λέγεται ότι τραυματίστηκε από βουτιά σε πισίνα στη Βραζιλία. Έξι χρόνια αργότερα παραδεχόταν σε βραζιλιάνικο κανάλι την εξάρτησή του και την απέδιδε στις… κακές παρέες. Ούτε λόγος για αυτοκριτική.

Μόνο η Λίβερπουλ θα μπορούσε να φάει γκολ από τον χοντρούλη Ζαρντέλ

Το καλοκαίρι του 2003 η Σπόρτινγκ βρήκε ευκαιρία να τον ξεφορτωθεί και η πολυεθνική Μπόλτον του Σαμ Άλαρνταϊς πήρε έναν αγνώριστο Ζαρντέλ. Οι Άγγλοι γρήγορα τον έβγαλαν «Lardel» για το πάχος του και ο πάλαι ποτέ Σούπερ Μάριο ξεκίνησε να αλλάζει ομάδες σαν τα πουκάμισα. Κρατηθείτε. Ανκόνα, Νιούελ΄ς Ολντ Μπόις, Ανόρθωση, Γιουνάιτεντ Τζετς (δεν είναι αεροπορική, είναι ομάδα στην Αυστραλία), Κρισιούμα, Φεροβιάριο (η τοπική ομάδα όπου είχε ξεκινήσει), Αμέρικα και Φλαμένγκο (όχι οι γνωστές, απλή συνωνυμία), Τσέρνο Μόρε (ναι Βουλγαρία το 2008), Ρίο Νέγκρο και Αλ-Ταγουόν στη Σαουδική Αραβία όπου και τελείωσε την καριέρα του. Σίγουρα ο Ζαρντέλ «αδικήθηκε», τόσο στην εθνική, όσο και από μεγάλες ομάδες που όταν ήταν στα καλά του δεν τον πήραν ενώ έδιναν χρήματα για πολύ κατώτερους παίκτες. Από εκεί και πέρα όμως, τα υπόλοιπα είναι θέμα του δικού του χαρακτήρα.

Το 2012 ο Ζαρντέλ μιλάει για τα προβλήματα που «άφησε πίσω»
Πέντε χρόνια αργότερα κατηγορείται για σωρεία εγκλημάτων

Οι παλιότεροι ίσως θυμάστε ότι ακολούθησε… πολιτική καριέρα όπως είχαμε δει. Αργότερα, οι 40.000 ψηφοφόροι του μετάνιωσαν όταν είχε προσλάβει πόρνες ως… συμβούλους. Οι ψηφοφόροι του Πόρτο Αλέγκρε θυμήθηκαν την καμπάνια «Ζαρντέλ μείνε» (βλέπε αρχή κειμένου) και ξανάφεραν το σύνθημα στην μόδα, αυτή τη φορά για να σταματήσει τα ταξίδια στα οποία έτρωγε λεφτά του δημοσίου. Σε ένα από αυτά τα ταξίδια, επιστρέφοντας από την Πορτογαλία, οι αρχές των σταμάτησαν γιατί στη βαλίτσα του είχε 10 κιλά ψάρια, 1,5 κιλό τυρί και πολλές σακούλες αμύγδαλα. Ο Ζαρντέλ καθαιρέθηκε από τα καθήκοντά του και οι δικαστικές περιπέτειες συνεχίζονται, καθώς κατηγορείται για ξέπλυμα, πλαστογραφίες, απάτες, ναρκωτικά και γενικά τον μισό ποινικό κώδικα. Η ιστορία του αν το καλοσκεφτείς μοιάζει λίγο με αυτή του Αντριάνο, αν και ο Σούπερ Μάριο έχει σκοράρει περίπου τετραπλάσια γκολ. Εμείς θα τον θυμόμαστε για τα γκολ του και τις καλοκαιρινές ονειρώξεις των Ελλήνων οπαδών σε μια ξαπλώστρα, με μια αθλητική εφημερίδα που έγραφε «Έρχεται ο Ζαρντέλ» σαν σεντόνι, την ώρα που το θαλασσινό αεράκι σε νανουρίζει.

Λιονέλ Μέσσι: Το τελευταίο μεγάλο κλασικό 10αρι

  [2 Σχόλια]

Τα παλιά τα χρόνια (μετάφραση=ακόμα και πριν από δυο δεκαετίες) στο ποδόσφαιρο υπήρχαν δυο ειδών παίκτες: Τα 10αρια και όλοι οι υπόλοιποι. Τα 10αρια δεν ήταν απλά ξεχωριστοί παίκτες, ήταν απεσταλμένοι του ποδοσφαιρικού Θεού στη Γη. Το 10 δεν ήταν ένα ακόμα νούμερο, ήταν προσδιορισμός. Στις υπόλοιπες θέσεις μπορούσες κάποιες φορές να συναντήσεις παίκτες που δεν το κατείχαν το τόπι. Παίκτες που επιβίωναν στα γήπεδα γιατί είχαν άλλα προτερήματα: κάποιοι ήταν πολύ γρήγοροι, κάποιοι πολύ δυνατοί, κάποιοι έπαιζαν χάρη στο πάθος τους, κάποιοι μυριζόταν το γκολ πιο νωρίς απ’τους υπόλοιπους. Το ποδόσφαιρο είχε ανοιχτή την αγκαλιά του για όλους.

Η φανέλα με το 10 όμως όχι. Το 10αρι δεν γινόταν να μην ξέρει μπάλα. Ακόμα και στις πλέον ατάλαντες ομάδες, ο παίκτης που έπαιρνε τη συγκεκριμένη φανέλα ήταν ένα μικρό κλικ πάνω από το επίπεδο αμπαλοσύνης όλων των υπολοίπων. Κοιτάζοντας ξανά τις μεγάλες ομάδες εκείνης της εποχής διαπιστώνει κανείς πως στις περισσότερες των περιπτώσεων το 10αρι δεν ήταν ποδοσφαιριστής. Ήταν μπαλαδόρος.

Όλοι οι υπόλοιποι είχαν ένα συγκεκριμένο ρόλο, κάποια όρια μέσα στα οποία έπρεπε να προσαρμοστούν, συγκεκριμένες εντολές, κατευθύνσεις και ευθύνες. Το (καλό) 10αρι, από την άλλη, ήταν λίγο μποέμ τύπος, είχε μια αξιοζήλευτη ελευθερία να δημιουργήσει όπου και όπως ακριβώς ήθελε. Από τις εμπνεύσεις του και τη διορατικότητα του αρκετές φορές ‘κρεμόταν’ όλη η ομάδα. Ήταν αρτίστας, η πιο αξιόπιστη πηγή θεάματος, ο μάγος που περίμενες με ανυπομονησία τι νέο κόλπο θα σκαρφιστεί, ο τύπος που όταν τα απλά επιθετικά συστήματα δεν λειτουργούσαν έπρεπε να ανακαλύψει εν ώρα αγώνα ένα νέο μονοπάτι προς την εστία, ο απρόβλεπτος παράγοντας στη γενικότερη πειθαρχία μιας ομάδας, η καρδιά της μπαλίτσας.

Τα χρόνια όμως πέρασαν, το ποδόσφαιρο εξελίχθηκε, έγινε πιο γρήγορο, πιο πειθαρχημένο, πιο απαιτητικό και πιο «physical» (που λένε και στο καφενείο του χωριού μου), οι στιγμές που ένας παίκτης έχει χρόνο και άνεση να πατήσει τη μπάλα κοντά στο κέντρο και να ψάξει την καλύτερη δυνατή λύση μειώθηκαν αισθητά και κάπως έτσι τα κλασικά 10αρια ένα-ένα άρχισαν είτε να μεταλλάσσονται (μετακινούμενα, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του καθενός, λίγο πιο πίσω στο χώρο του κέντρου ή στις πτέρυγες), είτε να αποχωρούν, πάντα βέβαια με το γνώριμο χαλαρό και ελαφρώς υπεροπτικό στυλάκι τους.

«To παιχνίδι γίνεται πολύ πιο γρήγορο, δυνατό και τακτικό. Με τα δικά μου προσόντα το να επιβιώσεις στο σύγχρονο ποδόσφαιρο είναι αρκετά δύσκολο» είχε παραδεχτεί λίγο καιρό πριν αποχωρήσει από τα γήπεδα ο Χουάν Κάρλος Βαλερόν, ένα από τα αγαπημένα 10αρια της προηγούμενης δεκαετίας, και μαζί του λογικά θα συμφωνούσε και ο Χουάν Ρομάν Ρικέλμε, πιθανόν το τελευταίο μεγάλο 10αρι της εποχής που συγκέντρωνε όλα τα χαρακτηριστικά του ρόλου, θετικά και αρνητικά.

Σε ένα ποδόσφαιρο που η φυσική κατάσταση και η ταχυδύναμη είναι το παν και που κάθε παίκτης οφείλει να συνεισφέρει στο αμυντικό κομμάτι, δεν υπάρχει πλέον χώρος για «τεμπέληδες» μεσοεπιθετικούς, που με την άμυνα έχουν την ίδια σχέση που έχει ο Ζλάταν με τη μετριοφροσύνη. Ή τουλάχιστον δεν υπήρχε μέχρι κάπου στις αρχές του 2015, όταν ο Λιονέλ Μέσσι αποφάσισε να αφήσει την κορυφή της επίθεσης και τα τρικ με τα «ψεύτικα εννιάρια» και να γίνει αυτό που λέει ο αριθμός της φανέλας του. Και όπως ακριβώς είχε σχολιάσει πριν χρόνια ένας Άγγλος σπίκερ σε κάποιο από τα σλάλομ του ανάμεσα σε τρεις και τέσσερις αντιπάλους σε ελάχιστα τετραγωνικά μέτρα, «ο Μέσσι φτιάχνει χώρο εκεί που δεν υπάρχει χώρος».

Κάπως έτσι, και ουσιαστικά από το πουθενά, το συνεχώς εξελισσόμενο ποδόσφαιρο έκανε μια μεγάλη εξαίρεση και αναγκαστικά βρήκε χώρο για ένα 10αρι παλιάς κοπής, ένα 10αρι που έχει όλα τα στοιχεία που αγαπήσαμε και μάλιστα στον πιο μεγάλο βαθμό. Τρομερή ικανότητα διαβάσματος μιας φάσης, ποδοσφαιρική ευφυΐα, φαντασία, τεχνική, κάθετη πάσα, μεγάλη πάσα, γενικότερα πάσα όλων των ειδών, ντρίπλα, εξαιρετικά στημένα και, σαν ποιοτικό εξτραδάκι, εντυπωσιακή άνεση στο σκοράρισμα.

Φυσικά πολλά από αυτά τα στοιχεία τα έχουν κι άλλοι μεσοεπιθετικοί της εποχής (με εξέχοντα τον Μεσούτ Οζίλ), κάποιοι εκ των οποίων αν έπαιζαν πριν 20 χρόνια το πιθανότερο είναι να γινόταν κλασικά 10αρια. Η μεγάλη διαφορά όμως εντοπίζεται σε δυο σημεία: (σχεδόν) κανείς τους δεν έχει απόλυτη ελευθερία στην επίθεση και την πολυτέλεια να παραβλέπει εντελώς την άμυνα, αφού είναι ενταγμένοι αρμονικά στο σύστημα της ομάδας, και κανείς δεν τα έχει όλα αυτά, στο βαθμό που τα έχει ο Αργεντινός.

Στο περσινό 0-2 της Μπάρτσα μέσα στην έδρα της Άρσεναλ ένα από τα βασικά θέματα συζήτησης μετά τον αγώνα ήταν τα χιλιόμετρα του Μέσσι. Ο Αργεντινός είχε τρέξει αισθητά λιγότερο απ’όλους τους συμπαίκτες του. (Μικρή λεπτομέρεια: Ήταν ο παίκτης που καθάρισε το ματς με δυο γκολ). Εκείνο το παιχνίδι δεν ήταν κάποια εξαίρεση. Για την ακρίβεια, έχουν υπάρξει παιχνίδια που έχει τρέξει λιγότερο απ’όλους όσους βρίσκονται στο χορτάρι. Τα παιχνίδια του Μέσσι τα 2-3 τελευταία χρόνια είναι ένας συνδυασμός περπατήματος και παρατήρησης του αγώνα που διακόπτεται μόνο όταν η ομάδα κερδίζει την κατοχή και ο ίδιος κρίνει ότι χρειάζεται να ανεβάσει ρυθμό. Προφανώς και ο Αργεντινός δεν το κάνει από τεμπελιά. Το κάνει γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να έχει δυνάμεις στις στιγμές που η ομάδα θα τον χρειαστεί περισσότερο. Το θέμα βέβαια είναι ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άλλος παίκτης τέτοιου επιπέδου στο σύγχρονο ποδόσφαιρο που να έχει αυτή την πολυτέλεια. Ο Μέσσι μπορεί να κάνει ό,τι γουστάρει στο χόρτο γιατί απλά είναι ο Μέσσι.

Και κάπως έτσι φτάνουμε στο δεύτερο σημείο. Ο Μέσσι έχει κερδίσει αυτό το άτυπο δικαίωμα να μη μαρκάρει, με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας, γιατί πολύ απλά όταν πάρει τη μπάλα στα πόδια, κάπου ανάμεσα στη μεγάλη περιοχή και το κέντρο, οι ικανότητες του είναι πολύ μεγαλύτερες από οποιουδήποτε άλλου στον πλανήτη αυτή τη στιγμή. Κι αυτό δεν χρειαζόταν να το περιγράψει πρόσφατα ο Χόρχε Σαμπαόλι με την επική ατάκα «Το να συγκρίνεις τον Μέσσι με οποιονδήποτε άλλον είναι σαν να συγκρίνεις έναν απλά καλό αστυνομικό με τον Μπάτμαν» για να το αντιληφθούμε.

Ένας από τους ανώνυμους, ερασιτέχνες λάτρεις της στατιστικής πήρε τα δεδομένα των 8 τελευταίων σεζόν των 5 μεγάλων ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων και έκανε κάποιες συγκρίσεις, εστιάζοντας στους παίκτες που σκόραραν τουλάχιστον 10 γκολ σε μια σεζόν. Στη συνέχεια έκανε σύγκριση μεταξύ αυτών σε τρεις βασικούς τομείς: στο σκοράρισμα, στο ντριπλάρισμα και στις κάθετες μπαλιές, έναν τομέα που επέλεξε γιατί στατιστικά είναι η ασίστ με τις περισσότερες πιθανότητες να καταλήξει σε γκολ. Το αποτέλεσμα επιβεβαιώνει αυτούς που υποστηρίζουν ότι ο τόσο προβεβλημένος Μέσσι ίσως είναι λίγο υποτιμημένος. Με πολύ απλά λόγια: Κάνει τόσα πράγματα, τόσο καλά και τόσο συχνά που καταλήγουν να φαίνονται συνηθισμένα ενώ δεν είναι.

Ο «μέσος Μέσσι» (δηλαδή ο μ.ο. των επιδόσεων του τα τελευταία 8 χρόνια) δεν είναι απλά καλύτερος από τον «μέσο καλό μεσοεπιθετικό» (δηλαδή από τον μ.ο. των επιδόσεων όλων των τοπ παικτών που συμπεριλήφθηκαν στο δείγμα). Ο Μέσσι σε μια μέτρια σεζόν του είναι καλύτερος από το 98% των «καλύτερων» της Ευρώπης και στο σκοράρισμα, και στο ντριπλάρισμα και στις κάθετες πάσες! Ακούγεται αδιανόητο αλλά δεν είναι. «Παρ’όλο που είναι πιθανό να μην είναι άνθρωπος, είναι καλό το ότι ο ίδιος πιστεύει πως είναι» που είχε πει και ο Χαβιέρ Μαστσεράνο πριν μερικά χρόνια.

Με τον τρόπο που εξελίσσεται το ποδόσφαιρο φαίνεται αρκετά δύσκολο στα επόμενα χρόνια να βρεθεί (πάντα μιλώντας για το υψηλότερο δυνατό επίπεδο) κάποιος παίκτης τόσο καλός που να του επιτραπεί τέτοια ελευθερία κινήσεων, απλά και μόνο γιατί όταν πάρει τη μπάλα στα πόδια, ακόμα κι όταν βρίσκεται λίγα μέτρα μπροστά από το κέντρο, μπορεί να καθορίσει ένα ματς με μια ενέργεια. Κάποιος ρεαλιστής βέβαια, μπορεί να προσθέσει πως όσο εντυπωσιακή κι αν είναι η παραγωγικότητα του Αργεντινού επιθετικά, το γεγονός ότι δεν συνεισφέρει αμυντικά όπως παλιά (τότε που οι Καταλανοί χρησιμοποιούσαν τον περίφημο «κανόνα των 3 δευτερολέπτων») πιθανόν επηρεάζει αρκετά την γενικότερη αποτελεσματικότητα της Μπαρτσελόνα.

Για κάποιον όμως που αδιαφορεί για τα αποτελέσματα που θα φέρει η Μπάρτσα, το παιχνίδι του Μέσσι είναι μια οπτική απόλαυση, ακόμα και τα τελευταία χρόνια στα οποία το σώμα του φαίνεται να τον προδίδει συχνά-πυκνά. Για κάποιον ειδικά που μεγάλωσε με την εικόνα του χαλαρού 10αριου, που σουλατσάρει στο χόρτο με ένα ελάχιστο ύφος υπεροψίας, περιμένοντας την ιδανική στιγμή που θα ζητήσει τη μπάλα και θα δημιουργήσει κάτι επικίνδυνο για τον αντίπαλο με μια έμπνευση, ο Μέσσι των τελευταίων ετών, που το πεδίο δράσης του ξεκινάει πολύ πιο κοντά στο κέντρο σε σχέση με παλιότερα, είναι κάτι σαν φαντασίωση, μια εξαίρεση που επιβιώνει στο σύγχρονο ποδόσφαιρο γιατί απλά «ξέρει πολλή μπάλα» κι αυτή είναι μια ατάκα που μοιάζει (και είναι) καφενειακή αλλά κατά βάθος είναι ολότελα ρομαντική.

Σε μια πολύ ανταγωνιστική εποχή, που το να είσαι μια μείξη ποδοσφαιριστή και υπεραθλητή είναι αρκετά συνηθισμένο και επιθυμητό, το να πρωταγωνιστεί κάποιος που σε μεγάλο βαθμό πλέον λειτουργεί με τους ιδιαίτερους ρυθμούς ενός 10αριου παλιάς κοπής, απλά και μόνο λόγω ταλέντου και ποδοσφαιρικής ευφυίας, είναι λόγος συγκρατημένης αισιοδοξίας για το μέλλον του παιχνιδιού, που βαθιά μέσα στον πυρήνα του, πίσω από όλο το μάρκετινγκ, τα μίνιμαλ σήματα, τα σόσιαλ μίντια και τα προπονητικά τιμ με τους εξειδικευμένους επιστήμονες, παραμένει «μπαλίτσα».

Αυτός ο κάποιος ήταν κάποτε ένας ταλαντούχος πιτσιρικάς που ξεκίνησε από τα άκρα της επίθεσης, έγινε «ψεύτικο εννιάρι» σκοράροντας ακατάπαυστα και τελικά όταν οι δυνάμεις του άρχισαν να τον εγκαταλείπουν, σιγά-σιγά κατέληξε στη θέση που του δίνει απόλυτη ελευθερία να κάνει ό,τι θέλει, τη θέση που ταιριάζει με το βαρύ νούμερο στη φανέλα του. Ένα νούμερο που του είχε μεταβιβάσει, καθόλου τυχαία, ένα εξίσου σπουδαίο 10αρι.

Όπως αποκάλυψε ο Μέσσι, λίγο καιρό πριν αποχωρήσει από το Καμπ Νου ο Ροναλντίνιο, έπιασε τον Αργεντινό και του είπε ότι αυτός και μόνο αυτός πρέπει να είναι ο επόμενος κάτοχος της φανέλας με το 10. Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, ο Ρόνι είχε καταλάβει τις δυνατότητες του Μέσσι από την πρώτη, κυριολεκτικά, μέρα. Και αυτό δεν επιβεβαιώνεται μόνο από τον Τζιοβάνι φαν Μπρόνκχορστ ή την περίφημη δήλωση του μετά την κατάκτηση της Χρυσής Μπάλας («Αυτό το βραβείο λέει ότι είμαι ο καλύτερος παίκτης στον κόσμο αλλά δεν είμαι ο καλύτερος ούτε καν μέσα στη Μπάρτσα»). Μετά το τέλος της πρώτης προπόνησης που έκανε ο, έφηβος τότε, Αργεντινός με την πρώτη ομάδα, ο Βραζιλιάνος πήρε τηλέφωνο την καλή του φίλη και δημοσιογράφο Κριστίνα Κουμπέρο και της είπε «Σήμερα έκανα προπόνηση με κάποιον που θα γίνει καλύτερος από μένα»! Όπως ακριβώς όλοι μας όταν ανακαλύπτουμε κάτι αξιοθαύμαστο θέλουμε να το μοιραστούμε με όλους, έτσι κι ο Ροναλντίνιο δεν έμεινε στη φίλη του. Πριν λίγο καιρό ο Κόμπι Μπράιαντ αποκάλυψε πως όταν η Μπάρτσα πήγε για φιλικά στο Λος Άντζελες, ο Ρόνι του σύστησε τον Μέσσι με την ατάκα «Κόμπι, να σου γνωρίσω τον τύπο που θα γίνει ο καλύτερος παίκτης όλων των εποχών». Ο τύπος αυτός ήταν τότε 17 χρονών.

Ο Αλεσσάντρο Μπαρίκκο έγραψε κάποτε «Στα μάτια των ανθρώπων φαίνεται αυτό που θα δουν, όχι αυτό που έχουν δει», μια πρόταση που πάντα μου ακουγόταν πολύ όμορφη για να κοσμήσει ένα βιβλίο αλλά χωρίς καμία λογική υπόσταση. Κι όμως, με κάποιον μαγικό τρόπο, σαν αυτούς που έβρισκε στις καλές του μέρες στον αγωνιστικό χώρο για να μας διασκεδάζει, ο Ροναλντίνιο είχε δει την πορεία του Μέσσι πριν απ’όλους.