To πράσινο μαρτύριο και ο χαμηλός πήχης της ικανοποίησης

«Χαρά, μα γρήγορα η χαρά μας κλάμα, τι απ’ τη νέα γης ασκώθη ανεμορούφι και χτύπησε του καραβιού την πλώρα, συθάλασση τρεις στρούφιξε η πλωτή μας βολές, στην τέταρτη όρθωσε την πρύμνα, βουτάει την πλώρα, ως Άλλος θέλησέ το, ώσπου το πέλαο εκλείστη απάνωθε μας». Αυτός ο υπέροχος στίχος βρίσκεται στο Τραγούδι 26 της Κόλασης του Δάντη και περιγράφει μοναδικά το τελευταίο ταξίδι του Οδυσσέα, όπως το διηγήθηκε ο ίδιος στον ποιητή και στον Βιργίλιο, την ώρα που καιγόταν, τιμωρημένος ως ψευδοσύμβουλος, μαζί με τον Διομήδη λόγω των εξαπατήσεών τους, με κορωνίδα τον Δούρειο Ίππο. Η φλόγα καίει ασταμάτητα, προκαλώντας αιώνιο πόνο, ενώ η ψυχή τους είναι εγκλωβισμένη μέσα της. Υπάρχει λύτρωση σε αυτό το μαρτύριο; Η απάντηση είναι γνωστή εδώ και σχεδόν 10 αιώνες. Όχι. Ένα αιώνιο ταξίδι γεμάτο από πόνο που δεν οδηγεί τελικά πουθενά και συνήθως προκαλεί μόνο αρνητικά συναισθήματα σε αυτούς που έχουν επιλέξει να περπατούν στα μονοπάτια του. Η ταλαιπωρία τόση όση και της συμμορίας μισθοφόρων κυνηγών κεφαλών που συναντάμε στο βιβλίο του Κόρμακ Μακάρθι «Αιματοβαμμένος μεσημβρινός» που όπου κι αν πάνε προκαλούν το χάος, έχοντας χάσει πάσα ελπίδα για κάτι καλό, κάτι αισιόδοξο, κάτι ανθρώπινο, κάτι ζεστό.

Στον αθλητισμό είναι συχνό φαινόμενο να συναντάμε ιστορικές ομάδες που περπατούν πάνω σε δύσβατα μονοπάτια, χάνοντας την αίγλη τους, λειτουργώντας -ουσιαστικά- όχι ως κάτι μεγάλο και λαμπερό, όπως θα έπρεπε με βάση την ιστορία τους και το βάρος της φανέλας, αλλά ως κάτι προβληματικό που ώρες ώρες καταντά αστείο επειδή πολύ απλά δεν αντέχεται άλλο η μιζέρια του. Άλλωστε μια οδυνηρή κατάσταση αντιμετωπίζεται συνήθως πιο εύκολα με μια δόση χιούμορ (καλού ή κακού δεν έχει καμία σημασία). Ελπίζω να συμφωνούμε. Ο Παναθηναϊκός είναι μία τέτοια περίπτωση και η πορεία του -ειδικά τα τελευταία 10 χρόνια- είναι αντιστρόφως ανάλογη της πραγματικής δυναμικής της πράσινης φανέλας με το πανέμορφο τριφύλλι στο στήθος. Μια φανέλα που προσωπικά μου έχει χαρίσει μοναδικές ποδοσφαιρικές εμπειρίες και με έχει γεμίσει με μοναδικά συναισθήματα χαράς και λύπης πριν πολλά χρόνια. Η λύπη άλλωστε, επειδή πολύ απλά καμία ομάδα δεν γίνεται να δίνει μόνο χαρά στους φίλους της, έχει ιδιαίτερη σημασία όταν ξέρεις ότι είσαι καλός και δυνατός. Τότε, όταν χάσεις, θα στενοχωρηθείς επειδή πολύ απλά είχες ελπίδα, ήξερες ότι μπορούσες για κάτι καλό. Ακόμα και για μία υπέρβαση με κάποιον που είναι ένα επίπεδο πάνω από εσένα. Όταν όμως η λύπη έρχεται επειδή ξέρεις ότι δεν είσαι αρκετά καλός και δεν μπορείς να σταθείς ως ίσος απέναντι στους άλλους μεγάλους, εντός και εκτός της χώρας σου, τότε δεν μιλάμε για λύπη και στεναχώρια αλλά για μία μίζερη κατάσταση που σιγά-σιγά γίνεται κανονικότητα, με τη χαρά να είναι απλώς μικρές παρενθέσεις σαν ένα λουλούδι που φυτρώνει μέσα σε ένα καμένο έδαφος μέχρι να το πάρει κι αυτό ο αέρας.

Δεν είναι μυστικό ότι ο πήχης της ικανοποίησης της ομάδας τα τελευταία 10 (και βάλε) χρόνια βρίσκεται πολύ χαμηλά. Αν έπρεπε να τον περάσει ο αγαπημένος Μανώλης Καραλής μάλλον θα το έκανε, γελώντας από αμηχανία, χωρίς καμία φόρα. Το βλέπεις στα πρόσωπα των φίλων της ομάδας που θα τύχει να πεις μια-δυο κουβέντες μαζί τους, θα το διαβάσεις στα σόσιαλ μίντια, θα το καταλάβεις και στο γήπεδο, εκεί όπου η χαρά και η αισιοδοξία μπορούν να γίνουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα γκρίνια και καταστροφή. Το έχουμε άλλωστε αυτό, γενικά, ως λαός και το έχουμε σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό όταν έχει να κάνει με την αγαπημένη μας ομάδα. Σε λίγους μήνες θα υποδεχτούμε το 2026 και οι «πράσινοι» πανηγύρισαν το τελευταίο τους πρωτάθλημα (το νταμπλ για την ακρίβεια) το 2010 με μία ομάδα που φορούσαν την φανέλα της παίκτες όπως ο αρχηγός της εθνικής Βραζιλίας Ζιλμπέρτο Σίλβα, ο νικητής του Τσάμπιονς Λιγκ το 2005 Τζιμπρίλ Σισέ, ο ζογκλέρ Σεμπάστιαν Λέτο και Έλληνες παίκτες όπως ο σπουδαίος Γιώργος Καραγκούνης, ο εγκεφαλικός Κώστας Κατσουράνης και το παιδί-θαύμα με το όνομα Σωτήρης Νίνης. Υπάρχουν πολλά παιδιά που πηγαίνουν και ξελαρυγγιάζονται στο πέταλο του γηπέδου, αψηφώντας κρύο, ζέστη και βροχές, που δεν έχουν ζήσει τον Παναθηναϊκό πρωταθλητή. Φυσικά και αυτό δεν είναι κακό. Κακό είναι ότι δεν ξέρουν -όπως λειτουργεί και όπως διοικείται η ομάδα- αν θα ζήσουν κάτι τέτοιο, έστω σε σύντομο χρονικό διάστημα. Προσωπικά, και εύχομαι να κάνω λάθος σε αυτό, δεν έχω καμία ελπίδα για κάτι τέτοιο.

Η ομάδα εδώ και πολλά χρόνια δεν λειτουργεί όπως πρέπει να λειτουργεί ένα κορυφαίο και σύγχρονο κλαμπ. Δεν έχει γήπεδο, όπως πρέπει να είναι ένα γήπεδο στο ποδόσφαιρο των ημερών μας (με μαγαζιά, εμπορικό κέντρο και φυσικά λαμπερό με πολλές δεκάδες χιλιάδες θέσεις), δεν έχει αγωνιστικό πλάνο που πάνω του θα δουλέψει ο προπονητής για να χτίσει σε βάθος κάτι καλό, και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει μία διοίκηση που από αυτά που δείχνει δεν μπορεί (ή δεν θέλει;) να προστατεύσει την ομάδα από τα κακώς κείμενα που συναντάμε δυστυχώς πολύ συχνά στον «περίεργο» κόσμο του ελληνικού επαγγελματικού αθλητισμού. Ο κόσμος, έστω μία τεράστια μερίδα αυτού, δεν μπορεί παρά να είναι απογοητευμένος και διχασμένος μέσα σε αυτό το «νεκρό» τοπίο. Η ομάδα δείχνει ότι όσο εύκολα μπορεί να χτίσει κάτι πραγματικά όμορφο (και μόνο με το όνομά της) άλλο τόσο εύκολα μπορεί και να το γκρεμίσει υποκύπτοντας στις κραυγές που σκέφτονται σύμφωνα με τα δικά τους «θέλω» και όχι σύμφωνα με το «καλό» της ομάδας. Δεν υπάρχει χαρακτηριστικότερο παράδειγμα από τα χρόνια του Ιβάν Γιοβάνοβιτς.

Ο αγαπημένος μας, κύριος, Ιβάν ανέλαβε μία άκρως προβληματική ομάδα και πάνω σε ένα ελπιδοφόρο πλάνο κατάφερε να χτίσει κάτι πραγματικά καλό. Έφτιαξε παίκτες, ήξερε τι ήθελε να παίξει η ομάδα του, έφερε επιτυχίες, είχε όραμα αλλά τελικά τι; Απολύθηκε ως αποτυχημένος στη μέση της σεζόν 2023-2024 με το αφήγημα να λέει ότι δεν μπορούσε να πάρει το πρωτάθλημα, με τον έμπειρο Φατίχ Τερίμ να παίρνει την θέση του ως κάποιος που ξέρει από πρωταθλητισμό και δεν γινόταν να μην πάρει το πρωτάθλημα. Για μία ακόμα φορά το όποιο πλάνο πήγε κατά διαόλου στο βωμό των «πρέπει» και των «θέλω» μίας ποδοσφαιρικής (;) κοινότητας που δεν μπορεί να καταλάβει το πως πρέπει να λειτουργεί μία σύγχρονη ομάδα. Είναι καλύτερο να αφήσεις έναν προπονητή που έχει ένα σωστό πλάνο να το δουλέψει, σε βάθος χρόνου, κι ας αργήσει να φέρει επιτυχίες (μπορεί και να μην έρθουν και ποτέ) παρά να φέρεις κάποιον, χωρίς πρόγραμμα και πλάνο, που μπορεί να σου χαρίσει έναν τίτλο άμεσα αλλά πολύ σύντομα θα γκρεμίσει και πάλι τα πάντα. Το είδαμε και την περίοδο της Πολυμετοχικότητας. Ο Παναθηναϊκός μπορεί να είχε σπουδαίους παίκτες και μία διοίκηση όπως την θέλει η πλειοψηφία της χώρας μας (με έπαρση την θέλει δυστυχώς) αλλά ουσιαστικά δεν είχε κάποιο σοβαρό πλάνο. Αγωνιστικό και Διοικητικό. Χρήματα είχε που σπαταλήθηκαν με λάθος τρόπους και άφησαν και χρέη. Το εγχείρημα λοιπόν κατέρρευσε πολύ σύντομα βάζοντας -από τότε- την ομάδα σε ένα ποδοσφαιρικό «μνημόνιο» χωρίς καμία σοβαρή «ρευστότητα». Και φτου κι απ’ την αρχή.

Στις μέρες μας ο Παναθηναϊκός έχει έναν ικανό και σοβαρό προπονητή. Έχει κάποιους ταλαντούχους παίκτες, έχει όμως και ένα φτωχό στο σύνολό του ρόστερ που θεωρώ ότι πολύ δύσκολα μπορεί να αντέξει για να κάνει πρωταθλητισμό. Όλα τα άλλα προβλήματα παραμένουν τα ίδια. Η διοίκηση πληρώνει τους λογαριασμούς αλλά δεν μπορεί να τα βάλει με τους άλλους «μεγάλους». Αυτοί που σχεδιάζουν τα μεταγραφικά δέχονται δικαίως πολύ σκληρή κριτική, το γηπεδικό το περιμένουμε (μάλλον το 2028 αν όλα πάνε καλά) και ο κόσμος κινείται -σε μεγάλο βαθμό- διχασμένος ανάμεσα στην αγάπη για την ομάδα και την απάθεια που πολλές φορές παίρνει τη μορφή της τοξικότητας για αυτούς που την «τρέχουν». Θα ήθελα να δω σπουδαίες μορφές που λατρεύουν την ομάδα, όπως ο Γιώργος Καραγκούνης, δίπλα της. Να τρέχουν μαζί της. Να παλεύουν μαζί της. Ξέρω όμως ότι μάλλον αυτό δεν μπορεί να γίνει και αυτό είναι κάτι που με λυπεί μιας και ξέρω ότι το ελληνικό ποδόσφαιρο (ακόμα και το ευρωπαϊκό που είχε μάθει τους πράσινους σε μεγάλες βραδιές) χρειάζεται έναν δυνατό Παναθηναϊκό όσο χρειάζεται δυνατές και τις άλλες ομάδες. Και οι μεγάλες ομάδες πρέπει πρώτα απ’ όλα να σέβονται οι ίδιες την ιστορία τους και τις σπουδαίες μορφές που πάλεψαν και μάτωσαν για να τις μεγαλώσουν ή να συντηρήσουν τον μύθο τους. Μακάρι να το δούμε στο μέλλον και να έρθει επιτέλους και η λύτρωση που θα χαρίσει αισιοδοξία και χαρά σε ανθρώπους που -δυστυχώς- έχουν μάθει να βλέπουν την ομάδα τους με μια Σισύφεια λογική που δεν οδηγεί σε κάτι όμορφο.

Σημείωση:  η επιλογή της φωτογραφίας στην αρχή του κειμένου είναι επειδή ο Ντελακρουά εστιάζει στον Δάντη όταν αυτός αναγνωρίζει ανάμεσα στους καταδικασμένους τον περήφανο και αλαζόνα Φίλιππο Αρτζέντι, παλιό οικογενειακό εχθρό, που πιάνεται από την βάρκα και προσπαθεί να την διαλύσει με τα χέρια και τα δόντια του σε μια έκρηξη οργής. Η οργή των καταδικασμένων άλλωστε δεν μπορεί ποτέ να μη γίνει κατανοητή.